غرامت دستمزد ایام بیماری مبلغی است که سازمان تأمین اجتماعی در دوره‌ای که بیمه‌شده به دلیل بیماری یا حادثه به‌طور موقت توانایی کار کردن ندارد، به او پرداخت می‌کند. این حمایت برای جبران بخشی از درآمدی است که فرد به دلیل بیماری و توقف کار از دست می‌دهد. به بیان ساده، اگر بیمه‌شده به دلیل وضعیت جسمی یا بیماری نتواند سر کار حاضر شود، پزشک برای او استراحت پزشکی تجویز کند و سازمان تأمین اجتماعی نیز آن را تأیید کند، ممکن است در روزهای مورد تأیید به‌جای حقوق، غرامت دستمزد دریافت کند. این غرامت با هزینه درمان تفاوت دارد. هزینه درمان مربوط به خدمات پزشکی و درمانی است، اما غرامت دستمزد برای جبران درآمد بیمه‌شده در مدتی پرداخت می‌شود که به دلیل بیماری یا حادثه موقتاً قادر به کار نیست. البته پرداخت آن به شرایطی مانند وضعیت اشتغال، دریافت نکردن مزد در دوره بیماری و تأیید استراحت پزشکی بستگی دارد.
غرامت دستمزد ایام بیماری برای بیمه‌شدگانی در نظر گرفته شده است که رابطه کاری و مزدبگیری دارند و به دلیل بیماری یا حادثه، به‌طور موقت توانایی انجام کار خود را از دست می‌دهند.بر اساس ماده ۵۹ قانون تأمین اجتماعی، بیمه‌شده در صورتی می‌تواند از این حمایت استفاده کند که شرایط زیر را داشته باشد:
۱. به دلیل بیماری، حادثه ناشی از کار یا حادثه غیرناشی از کار تحت درمان یا مراقبت پزشکی باشد.
۲. پزشک معالج برای او استراحت پزشکی تجویز کرده باشد و این استراحت، در موارد لازم، به تأیید سازمان تأمین اجتماعی برسد.
۳. در روزهایی که برای آن‌ها غرامت دستمزد درخواست می‌کند، کار نکند.
۴. بابت همان روزها از کارفرما مزد یا حقوق دریافت نکند.
۵. در زمان اعلام بیماری، شاغل باشد یا در مرخصی استحقاقی به سر ببرد. بنابراین، داشتن سابقه بیمه به‌تنهایی برای دریافت غرامت دستمزد کافی نیست. باید مشخص شود که فرد در زمان شروع بیماری شرایط قانونی لازم را داشته و به دلیل بیماری واقعاً امکان انجام کار را نداشته است.
خیر. این حمایت فقط به بیماری‌های معمولی محدود نیست و در مواردی که بیمه‌شده بر اثر حادثه نیز موقتاً توانایی کار کردن را از دست بدهد، امکان دریافت غرامت دستمزد وجود دارد.
برای مثال، اگر فردی در اثر یک بیماری نیاز به استراحت پزشکی داشته باشد یا در حادثه‌ای آسیب ببیند و پزشک تشخیص دهد که برای مدتی نمی‌تواند کار کند، می‌تواند با رعایت شرایط قانونی درخواست غرامت دستمزد بدهد. در مورد حوادث ناشی از کار، علاوه بر غرامت دستمزد، مقررات دیگری درباره مسئولیت کارفرما و حمایت‌های بیمه‌ای وجود دارد. بنابراین نباید همه حوادث را از نظر نحوه بررسی و تعهدات بیمه‌ای یکسان دانست.
غرامت دستمزد ایام بیماری به‌طور معمول به بیمه‌شدگانی تعلق می‌گیرد که رابطه کاری و مزدبگیری با کارفرما دارند. به همین دلیل، بیمه‌شدگان اختیاری و صاحبان حرف و مشاغل آزاد که صرفاً خودشان حق بیمه پرداخت می‌کنند، مشمول این حمایت نیستند. علت این تفاوت آن است که غرامت دستمزد قرار است در دوره‌ای جایگزین مزد یا حقوقی شود که بیمه‌شده به دلیل بیماری از دریافت آن محروم شده است. در بیمه اختیاری و مشاغل آزاد، چنین رابطه مزدبگیری و تعهد پرداخت حقوق از سوی کارفرما وجود ندارد.
روز شروع پرداخت غرامت دستمزد به علت بیماری یا حادثه و وضعیت بستری شدن بیمه‌شده بستگی دارد.بر اساس ماده ۶۲ قانون تأمین اجتماعی:
- اگر ناتوانی از کار به دلیل حادثه ناشی از کار یا بیماری حرفه‌ای باشد، غرامت دستمزد از نخستین روز ناتوانی از کار پرداخت می‌شود.
- اگر فرد به دلیل بیماری عادی نتواند کار کند و در بیمارستان بستری نشود، پرداخت غرامت دستمزد از روز چهارم آغاز می‌شود.
- اگر بیمه‌شده به دلیل بیماری در بیمارستان بستری شود، غرامت دستمزد از نخستین روز بستری قابل پرداخت است.
برای مثال، اگر فردی به دلیل یک بیماری عادی چهار روز استراحت پزشکی داشته باشد و در بیمارستان بستری نشده باشد، سه روز نخست مشمول پرداخت غرامت دستمزد نیست و پرداخت از روز چهارم آغاز می‌شود. اما اگر به دلیل همان بیماری در بیمارستان بستری شود، مقررات پرداخت از روز نخست بستری اعمال می‌شود.
مبلغ غرامت دستمزد برای همه بیمه‌شدگان یکسان نیست. میزان پرداخت به آخرین مزد یا حقوق روزانه بیمه‌شده و وضعیت خانوادگی او بستگی دارد. طبق ماده ۶۲ قانون تأمین اجتماعی، میزان غرامت دستمزد روزانه به این ترتیب محاسبه می‌شود:
- اگر بیمه‌شده همسر، فرزند یا پدر و مادر تحت تکفل داشته باشد، غرامت دستمزد روزانه او معادل سه‌چهارم آخرین مزد یا حقوق روزانه است.
- اگر بیمه‌شده هیچ‌یک از افراد خانواده را تحت تکفل نداشته باشد، مبلغ غرامت دستمزد روزانه معادل دو‌سوم آخرین مزد یا حقوق روزانه خواهد بود.
- اگر بیمه‌شده بدون داشتن افراد تحت تکفل، به هزینه سازمان تأمین اجتماعی در بیمارستان بستری شود، غرامت دستمزد روزانه او معادل نصف آخرین مزد یا حقوق روزانه است.
برای محاسبه مبلغ، آخرین مزد یا حقوق روزانه نیز طبق ماده ۶۳ قانون تأمین اجتماعی تعیین می‌شود. مبنای محاسبه، مجموع دریافتی‌هایی است که در ۹۰ روز پیش از شروع بیماری بابت آن‌ها حق بیمه پرداخت شده است. این مبلغ بر اساس روزهای کارکرد در همان دوره محاسبه می‌شود. برای بیمه‌شدگانی که کارمزد دریافت می‌کنند، روش محاسبه متفاوت است و مجموع دریافتی مشمول حق بیمه در ۹۰ روز پیش از بیماری بر عدد ۹۰ تقسیم می‌شود. در نتیجه، برای اطلاع از مبلغ دقیق غرامت دستمزد باید دستمزد ثبت‌شده در سوابق بیمه‌ای، تعداد روزهای مورد تأیید استراحت پزشکی و وضعیت افراد تحت تکفل بیمه‌شده بررسی شود.
بله. روزهایی که بیمه‌شده با رعایت شرایط قانونی غرامت دستمزد ایام بیماری دریافت می‌کند، در سوابق بیمه‌ای او لحاظ می‌شود. بنابراین استفاده از این حمایت به معنای حذف روزهای بیماری از سابقه بیمه نیست. این موضوع برای افرادی اهمیت دارد که به دلیل بیماری یا حادثه ناچارند مدتی از کار دور بمانند و نگران کاهش سابقه بیمه خود هستند. البته باید استراحت پزشکی و دوره موردنظر به تأیید سازمان تأمین اجتماعی رسیده باشد تا در سوابق بیمه‌ای ثبت شود.
در همه موارد، پرداخت غرامت دستمزد بر عهده تأمین اجتماعی نیست. اگر کارفرما طبق قانون یا مقررات دیگری موظف باشد در دوره بیماری حقوق یا مزد بیمه‌شده را پرداخت کند، سازمان تأمین اجتماعی برای همان دوره غرامت دستمزد را به‌جای کارفرما پرداخت نمی‌کند. به همین دلیل، پیش از درخواست غرامت باید وضعیت رابطه کاری و تعهدات کارفرما مشخص باشد. اصل کلی این است که غرامت دستمزد برای جبران درآمدی پرداخت می‌شود که بیمه‌شده به دلیل بیماری و ناتوانی موقت از کار از دریافت آن محروم شده است.
غرامت دستمزد ایام بیماری تأمین اجتماعی حمایتی برای بیمه‌شدگانی است که به دلیل بیماری یا حادثه، به‌طور موقت توانایی کار کردن ندارند و در دوره استراحت پزشکی مزد یا حقوق دریافت نمی‌کنند. برای دریافت این مبلغ، داشتن رابطه کاری، تأیید استراحت پزشکی و رعایت شرایط قانونی ضروری است. مبلغ غرامت بر اساس آخرین مزد یا حقوق روزانه و وضعیت افراد تحت تکفل بیمه‌شده محاسبه می‌شود. در بیماری عادی که به بستری شدن در بیمارستان منجر نشود، پرداخت معمولاً از روز چهارم آغاز می‌شود؛ اما در حوادث ناشی از کار، بیماری‌های حرفه‌ای و موارد بستری شدن، مقررات پرداخت از روز نخست اعمال می‌شود.
