به گزارش آتیه آنلاین، انتشار ادعاهایی درباره خروج اشیای زرین و سیمین از گورهای باستانی منطقه بیضا در استان فارس، بار دیگر موضوع حفاری‌های غیرمجاز و حفاظت از محوطه‌های تاریخی را به بحث گذاشته است. درحالی‌که به گفته مسئولان میراث فرهنگی فارس، مستندات کافی برای تأیید این ادعاها ارائه نشده، کارشناسان هشدار می‌دهند که حفاری‌های غیرمجاز، علاوه بر احتمال خروج آثار تاریخی، اطلاعات ارزشمند باستان‌شناختی را برای همیشه از بین می‌برد.
به گزارش ایلنا، مصطفی ده‌پهلوان، رئیس سابق پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و عضو هیئت علمی گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران، با اشاره به وجود محوطه‌هایی از دوره پیش از تاریخ تا دوره اسلامی در منطقه بیضا گفت درباره میزان و اهمیت اشیای خارج‌شده از این محوطه‌ها باید با احتیاط اظهارنظر کرد. او همچنین احتمال داد برخی اشیای جعلی به نام محوطه‌های تاریخی بیضا در بازار عرضه شده باشند؛ اتفاقی که پیش‌تر درباره محوطه‌هایی مانند کلماکره نیز رخ داده است.
ده‌پهلوان تأکید کرد ارزش یک محوطه باستانی به اشیای منفرد آن محدود نمی‌شود و اطلاعات تاریخی و فرهنگی نهفته در بستر محوطه، اهمیت بسیار بیشتری دارد. به گفته او، حفاران غیرمجاز ممکن است برای دستیابی به یک شیء، بخش بزرگی از یک محوطه را تخریب کنند؛ درحالی‌که ارزش شیء به‌دست‌آمده در مقایسه با اطلاعات نابودشده ناچیز است.
این باستان‌شناس از گسترش کلاهبرداری در بازار گنج‌یابی و خریدوفروش عتیقه خبر داد و گفت برخی افراد سودجو با ادعای وجود گنج در زمین‌های کشاورزی، صاحبان زمین را به پرداخت مبالغ هنگفت و حفاری ترغیب می‌کنند. در مواردی نیز با وعده دریافت مجوز از میراث فرهنگی، افراد را ماه‌ها درگیر حفاری می‌کنند؛ بدون آنکه گنجی پیدا شود، اما زمین و محوطه تاریخی تخریب می‌شود.
به گفته ده‌پهلوان، برخی افراد برای تأمین هزینه‌های گنج‌یابی حتی خودرو و تجهیزات کشاورزی خود را می‌فروشند و در مواردی نیز گرفتار تونل‌های حفاری و حوادث مرگبار می‌شوند. فروش اشیای تقلبی به‌عنوان عتیقه‌های ارزشمند و دریافت مبالغ سنگین برای تفسیر تصاویر دستگاه‌های فلزیاب از دیگر شگردهای کلاهبرداران است.
ده‌پهلوان با استناد به آمار اعلام‌شده از سوی سردار مهری، رئیس یگان حفاظت کل کشور، درباره کشفیات سال ۱۴۰۲ گفت از مجموع ۹۸ هزار شیء ضبط‌شده از قاچاقچیان، ۹۴ هزار شیء جعلی بوده است. او این آمار را نشانه گستردگی جعل و کلاهبرداری در حوزه میراث فرهنگی دانست.
این کارشناس تأکید کرد آموزش و فرهنگ‌سازی به‌تنهایی برای مقابله با حفاری‌های غیرمجاز کافی نیست و باید قوانین با جدیت اجرا شوند. به گفته او، کشور قوانین مرتبط با حفاظت از میراث فرهنگی را دارد، اما ضعف در اجرای آن‌ها و نبود مجازات‌های بازدارنده موجب تکرار تخلفات می‌شود.
ده‌پهلوان همچنین خواستار شناسایی و برخورد با شبکه‌های سازمان‌یافته قاچاق میراث فرهنگی شد و از محدودیت بودجه، تجهیزات و نیروی انسانی وزارت میراث فرهنگی و یگان حفاظت انتقاد کرد. او تأکید کرد مقابله مؤثر با این پدیده به همکاری نهادهای انتظامی، قضایی و امنیتی، تقویت امکانات حفاظتی و برخورد مستمر با عوامل اصلی قاچاق نیاز دارد.
