خانواده‌های چین اکنون بیش از کودکان، از سالمندان حمایت می‌کنند

دولت چین اعلام کرده است که خانواده‌های این کشور برای نخستین بار بیش از کودکان، از سالمندان حمایت می‌کنند.

داده‌های رسمی که هفته گذشته منتشر شد، نشان می‌دهد نسبت سالمندان وابسته به جمعیت در سن کار چین در سال گذشته به ۲۳ درصد افزایش یافته است. این رقم از نسبت کودکان به جمعیت در سن کار که ۲۲ درصد بود، فراتر رفته است.

این آمار از نزدیک دنبال می‌شود؛ زیرا می‌تواند نشانه‌ای از تأثیر کاهش جمعیت شاغل چین بر دومین اقتصاد بزرگ جهان و رشد اقتصادی جهان باشد.

به گفته تحلیلگران، ارقام جدید نقطه عطف مهمی در شرایطی است که چین با جمعیتی رو به سالمندی روبه‌روست؛ روندی که می‌تواند پیامدهایی برای خانواده‌ها، نظام بازنشستگی و هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی داشته باشد.

چین در سال‌های اخیر خود را برای افزایش سهم سالمندان آماده کرده و هم‌زمان، نسل‌های جوان‌تر را به ازدواج و فرزندآوری بیشتر تشویق کرده است.

آخرین داده‌های اداره ملی آمار چین نشان می‌دهد اکنون بیش از ۲۲۳ میلیون نفر از جمعیت این کشور ۶۵ ساله یا بالاتر هستند؛ رقمی که نزدیک به ۱۶ درصد کل جمعیت چین را تشکیل می‌دهد. در مقابل، حدود ۲۱۳ میلیون کودک ۱۴ ساله و کوچک‌تر در این کشور زندگی می‌کنند.

همراه با انتشار این آمار، توضیح رسمی جداگانه‌ای ارائه نشد. با این حال، روزنامه دولتی گلوبال تایمز نوشت که ورود چین به مرحله «جامعه‌ای با سالمندی متوسط» حاصل ترکیبی از عوامل، از جمله «اندازه گروه‌های جمعیتی متولدشده در دوره‌های گذشته» و افزایش امید به زندگی است.

به نوشته این روزنامه، این تغییر می‌تواند فشار بیشتری بر نظام‌های بازنشستگی، بهداشت و درمان و مراقبت بلندمدت وارد کند. در عین حال، فرصت‌هایی هم برای توسعه آنچه به وجود می‌آورد که «اقتصاد نقره‌ای» نامیده می‌شود؛ بخشی از اقتصاد که کالاها و خدمات مورد نیاز مصرف‌کنندگان سالمند را تامین می‌کند.

گلوبال تایمز به نقل از یکی از پژوهشگران نوشت: «این روند بازتاب یک گرایش تاریخی در تحول جمعیتی است، نه پدیده‌ای کوتاه‌مدت.»

تغییر اولویت‌های هزینه‌های عمومی

استوارت گیتل-باستن، استاد دانشگاه علم و فناوری هنگ‌کنگ، این تغییر جمعیتی را «نمادین» توصیف کرد. به گفته او، این تحول می‌تواند نشان دهد که بخشی از هزینه‌های عمومی به‌تدریج از خانواده‌ها و مدارس به سمت مستمری بازنشستگی و خدمات بهداشتی و درمانی منتقل خواهد شد.

مو ژنگ، مدرس جامعه‌شناسی در دانشگاه ملی سنگاپور، هم گفت سالمندشدن جمعیت ممکن است برای تحقق اهداف چین چالش ایجاد کند؛ زیرا می‌تواند هم رشد اقتصادی کشور و هم قدرت خرید مردم را محدود سازد.

سالمند شدن جمعیت چین حاصل مجموعه‌ای از عوامل است که شهرنشینی سریع و پیامدهای سیاست بحث‌برانگیز تک‌فرزندی از جمله آن‌ها هستند. این سیاست از سال ۱۹۸۰ تا پایان سال ۲۰۱۵ اجرا شد.

هدف سیاست تک‌فرزندی، مهار رشد سریع جمعیت چین بود. دولت این کشور برآورد کرده است که اجرای آن از تولد حدود ۴۰۰ میلیون نفر جلوگیری کرده است؛ هرچند این رقم مورد تردید برخی قرار گرفته است.

به گفته مو ژنگ، این سیاست نقش مهمی در کاهش جمعیت چین داشت و در نتیجه، اکنون شمار جوانانی که می‌توانند از بستگان سالمند خود حمایت کنند، کمتر شده است.

با وجود کاهش محدودیت‌های مربوط به تعداد فرزندان، پکن نتوانسته است زوج‌ها را به فرزندآوری بیشتر ترغیب کند و نرخ تولد در چین به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده است.

مو ژنگ می‌گوید تغییر نقش‌های جنسیتی، افزایش هزینه‌های زندگی و بالاتر رفتن سطح تحصیلات هم از عوامل دیگری هستند که بر نرخ باروری فشار وارد کرده‌اند.

حمایت مالی از سالمندان

پکن در طرح‌های حمایتی از سالمندان هم تغییراتی ایجاد کرده است. حمایت بیشتر از این گروه سنی، بخشی از برنامه اقتصادی پنج‌ساله‌ای است که دولت در اوایل سال جاری اعلام کرد.

کمک‌های مالی به بازنشستگان سهم روز افزونی از هزینه‌های دولت چین را به خود اختصاص داده است. بر اساس آمار رسمی، تا پایان سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۳ میلیون سالمند کمک‌هزینه‌ها و یارانه‌های ویژه شهروندان سالمند را دریافت می‌کردند.

گلوبال تایمز همچنین خاطرنشان کرد که بسیاری از افرادی که اکنون وارد دوران سالمندی می‌شوند و در فاصله دهه‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ متولد شده‌اند، در مقایسه با نسل‌های پیشین از درآمد بالاتر، قدرت خرید بیشتر و وضعیت سلامت بهتری برخوردارند.

محدودیت‌های نسبت وابستگی

نسبت وابستگی یکی از شاخص‌های رایج برای سنجش سالمندی جمعیت است، اما برخی کارشناسان به محدودیت‌های آن اشاره کرده‌اند و معتقدند این شاخص تصویری بیش از حد محدود از واقعیت ارائه می‌دهد.

گیتل-باستن گفت استفاده از این آمار ممکن است به معنای نادیده گرفتن نقش و توانایی سالمندان در تصمیم‌گیری و مشارکت اجتماعی باشد؛ زیرا بسیاری از آن‌ها به‌اشتباه افرادی وابسته و نیازمند حمایت تصویر شده‌اند. او افزود که این شاخص به بهبودهای صورت‌گرفته در نظام سلامت هم توجهی نمی‌کند.

منبع: BBC