موجهای گرما، یعنی هوای گرم و داغی که ممکن است چندین روز ادامه پیدا کند، تاثیر قابلتوجهی بر جامعه دارند. افزون بر بیماری، یکی از پیامدهای موجهای گرمایی، افزایش مرگومیر مرتبط با گرماست. اگرچه اثرات گرما در شهرها میتواند به دلیل پدیده «جزیره گرمایی شهری» تشدید شود، اما معیشت و سلامت جوامع غیرشهری هم در طول دورههای هوای گرم غیرمعمول و پس از آن میتواند بهشدت مختل گردد.
آسیبپذیری در برابر گرما تحت تاثیر عوامل فیزیولوژیکی مانند سن و وضعیت سلامت و همچنین عوامل تعیین کننده در مواجهه با گرما، مانند شغل و شرایط اقتصادی-اجتماعی است.
ناتوانی بدن در تنظیم دمای داخلی و دفع گرمای انباشتهشده در این شرایط، خطر گرمازدگی و خستگی ناشی از گرما را افزایش میدهد. فشاری که در خلال تلاش بدن برای خنککردن خود ایجاد میشود، به قلب و کلیهها هم آسیب میزند. در نتیجه، گرمای شدید میتواند خطرات ناشی از بیماریهای مزمن (قلبی-عروقی، روانی، تنفسی و مرتبط با دیابت) را تشدید کند و باعث آسیب حاد کلیوی شود.
ابعاد و ماهیت تاثیرات گرما بر سلامت به زمانبندی، شدت و مدت رویداد گرمایی و همچنین سطح سازگاری و تطابق جمعیت محلی، زیرساختها و نهادها با شرایط اقلیمی غالب بستگی دارد.
برای محافظت از سلامت خود در برابر گرما میتوانید اقدامات مختلفی را انجام دهید.
نخست این که از گرما دور بمانید، اما این برای همه ممکن نیست، چرا که کارگران زیادی در محیط بیرون و در معرض گرما کار میکنند. اما بهتر است در گرمترین ساعات روز از بیرون رفتن و انجام فعالیتهای سنگین خودداری کنید.
یک راه دیگر ماندن در سایه است. به یاد داشته باشید که دمای ثبت شده در زیر نور خورشید، میتواند ۱۰ تا ۱۵ درجه سانتیگراد بیشتر باشد.
روزانه دو تا سه ساعت را در یک مکان خنک سپری کنید.
از خطر غرقشدگی در هنگام شنا آگاه باشید. هرگز به تنهایی شنا نکنید.
درباره هشدارهای رسمی گرما، اطلاعات خود را بهروز نگه دارید.
خانه خود را خنک نگه دارید. از هوای شب برای خنککردن خانه استفاده کنید؛ پنجرهها را پس از تاریک شدن هوا، زمانی که دمای بیرون از داخل کمتر است، باز کنید.
در طول روز که دمای بیرون از داخل بالاتر است، پنجرهها را ببندید و با پرده یا کرکره آنها را بپوشانید تا نور مستقیم خورشید مسدود شود. تا حد امکان وسایل برقی را خاموش کنید.
از پنکه برقی فقط زمانی استفاده کنید که دما زیر ۴۰ درجه سانتیگراد باشد. در دمای بالای ۴۰ درجه سانتیگراد، پنکه بدن را گرم میکند.
اگر از کولر گازی استفاده میکنید، ترموستات را روی ۲۷ درجه سانتیگراد تنظیم کنید و پنکه برقی را روشن کنید. این کار باعث میشود دمای اتاق ۴ درجه سانتیگراد خنکتر احساس شود و همچنین تا ۷۰ درصد در قبض برقتان صرفهجویی شود.
به یاد داشته باشید که ممکن است بیرون از خانه در زیر سایه خنکتر باشد.
بدن خود را خنک نگه دارید و آب کافی بنوشید.
از لباس و ملحفههای سبک و گشاد استفاده کنید.
دوش یا حمام خنک بگیرید.
پوست خود را با یک پارچه مرطوب یا اسپری خیس کنید.
بهطور منظم آب بنوشید (هر ساعت یک لیوان آب و حداقل ۲ تا ۳ لیتر در روز).
بهطور مرتب با افراد آسیبپذیر در اطراف خود تماس بگیرید و وضعیت آنها را جویا شوید؛ بهویژه افراد بالای ۶۵ سال و آنهایی که بیماری قلبی، ریوی یا کلیوی و معلولیت دارند یا کسانی که به تنهایی زندگی میکنند.
هرگز نوزادان، کودکان یا حیوانات را حتی برای مدتی کوتاه در وسایل نقلیه پارکشده رها نکنید، چرا که دما در وسائل نقلیه میتواند بهطور خطرناکی و بهسرعت بالا رود.
در ساعات اوج گرما از قرار گرفتن مستقیم در معرض آفتاب خودداری کنید و بهجای آن به دنبال سایه باشید یا در مکانهای داخلی بمانید. سایه میتواند دمای حس شده شما را بیش از ۱۰ درجه سانتیگراد کاهش دهد.
هرگز کالسکه یا سبد حمل نوزاد را با پارچه خشک نپوشانید، این کار باعث گرمتر شدن داخل کالسکه میشود. در عوض، از یک پارچه نازک مرطوب استفاده کنید و در صورت نیاز آن را دوباره خیس کنید تا دما کاهش یابد. برای خنکتر شدن بیشتر، میتوانید پارچه را با یک پنکه قابلحمل ترکیب کنید.
به کودکان لباسهای سبک و گشاد بپوشانید که پوست آنها را بپوشاند و از کلاههای لبهدار، عینک آفتابی و ضدآفتاب برای محافظت از آنها در برابر اشعه خورشید استفاده کنید.
