کانتینرها در بندر «آزادی» تهران
در روزهای گذشته قرار گرفتن کانتینرهایی در عرصه و زیر قوس بنای برج آزادی منظر یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای شهری تهران را مخدوش کرده و نگرانیهایی درباره حفاظت از این اثر ایجاد کرده است
۶ ساعت پیشکد خبر: 81746
بنای برج آزادی را دهه ۱۳۴۰ در ورودی غربی پایتخت ساختند، بنایی نمادین برای نمایش شکوه تاریخی ایران، که 55 سال قبل به بهره‌برداری رسید.
برجی که از سال‌ها قبل تا همین امروز یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای شهری تهران و حتی ایران محسوب می‌شود؛ بنایی باشکوه با معماری خاص و الهام‌گرفته از سبک‌های تاریخی ایران که جایگاه ویژه‌ای در ذهن مردم و گردشگران دارد.
حسین امانت، معمار ایرانی برج، هدف خود از طراحی این بنا را این طور توصیف کرده «این بنا به گذشته‌های درخشان تاریخ ایران نظر دارد؛ به دورانی که ایران در ادبیات، هنر، معماری، صنایع‌دستی و علوم مختلف و چیزهای دیگر سرآمد بود. من می‌خواستم جمع‌بندی خود از این‌ها را در برج شهیاد ارائه کنم تا اگر کسی از خارج وارد ایران می‌شود یا حتی مردم ایران بدانند که این اثر به کجا و به کدام فرهنگ مربوط است.»
اما گاه‌وبیگاه برنامه‌هایی در محوطه بیرونی برج برگزار می‌شود که به واسطه آن نیاز به قرار دادن سازه‌های متحرک مختلف از جمله کانتینرهایی است که بتوانند جایگاهی برای مکان برگزاری برنامه‌ها باشد. چنین رویکردی کاملا مخالف نگاهی است که معمار هنرمند آن، در زمان ساخت این برج داشته است.
و حالا این‌جا بندر «آزادی» در قلب تهران است؛ بندری که در دو سه روز گذشته با چیدمان کانتینرها در عرصه و زیر قوسِ آن بنای شاخص، منظرش را مخدوش کرده و از کیفیت فضای شهری و تجربه گردشگران می‌کاهد؛ تصویری که می‌تواند به‌جای معرفی تهران، چهره‌ای نامناسب و ضدگردشگری از شهر بسازد. سنگینی کانتینرها نیز پرسش‌هایی درباره میزان آسیب احتمالی به محوطه و زیرساخت‌های اطراف برج مطرح می‌کند؛ اگر این سازه‌ها برای برپایی استیج و برگزاری مراسم استفاده می‌شوند، صدای بلندگوها و تجهیزات صوتی هم می‌تواند به فضای پیرامونی و آرامش این اثر معماری آسیب بزند.
این اقدام از منظر حفاظت از آثار تاریخی و آسیب‌شناسی معماری، ابعاد جدی‌تری از تهدیدهای ناشی از استقرار چنین سازه‌هایی را آشکار می‌کند:
از یک سو، برج آزادی به‌عنوان شاهکار معماری معاصر ایران دارای ساختاری متکی بر بتن مسلح و سنگ‌های نمای خاص است. میدان و محوطه پیرامونی آن دارای محاسبات دقیق مهندسی برای تحمل بارهای مشخص هستند. انباشت چندین کانتینر فلزی هر چند خالی، وزنی متمرکز و سنگین را به کف‌پوش‌ها و زیرساخت‌های میدان تحمیل می‌کند که در درازمدت می‌تواند باعث نشست زمین، ترک‌خوردگی یا آسیب به تأسیسات زیرزمینی مانند فضاهای فرهنگی و موزه‌های زیر برج شود.
از سوی دیگر اگر این کانتینرها برای ایجاد استیج، پشت‌صحنه یا انبار موقت تجهیزات صوتی و برگزاری مراسم استفاده شوند، نصب بلندگوهای قدرتمند و ایجاد امواج صوتی با فرکانس بالا در فاصله بسیار نزدیک به بدنه بتنی و سنگی برج، مخاطرات جدی ایجاد می‌کند. ارتعاشات صوتی مداوم می‌توانند باعث ایجاد ریزترک در مصالح، سست شدن اتصالات سنگی نما و تشدید فرسایش سازه تاریخی شوند، اقدامی که در سال‌های گذشته برای برپایی برنامه‌های مناسبتی مختلف و برگزاری کنسرت و جشنواره و نمایشگاه سابقه داشته است.
در اصول حفاظت از میراث فرهنگی نیز «حریم بصری» و «منظر پیرامونی» یک اثر تاریخی بخش جدایی‌ناپذیری از ارزش آن محسوب می‌شوند. برج آزادی نماد هویت پایتخت و دروازه ورودی شهر است. قرار دادن اجسام صنعتی غول‌پیکر مانند کانتینرهای رنگارنگ در حریم درجه‌یک این اثر، تضادی ناهنجار ایجاد می‌کند که خوانش فرم و زیبایی‌شناسی بنا را مخدوش کرده و به اصالت منظر شهری آسیب جبران‌ناپذیری می‌زند.
همچنین برای گردشگران داخلی و خارجی، میدان آزادی اولین و شاخص‌ترین قاب از شهر تهران است. وجود این فضاهای آشفته و انباشت کانتینرها، این پیام را منتقل می‌کند که مدیریت شهری و متولیان میراث فرهنگی اهمیت لازم را برای نگهداری از نمادهای ملی قائل نیستند؛ رویکردی که مستقیماً در تضاد با توسعه گردشگری پایدار و معرفی شایسته فرهنگ و هنر ایران قرار دارد.
حال این‌که کدام دستگاه و متولی باید جوابگوی قرار گرفتن این کانتینرها در محوطه بیرونی برج آزادی باشند، خود جای سوال است.
