نشست همفکری درباره حملونقل عمومی رایگان با حضور پژوهشگران و تحلیلگران شهری، به صحنهای برای جدال دیدگاهها تبدیل شد؛ برخی کارشناسان با استناد به تجربههای جهانی آن را طرحی پرهزینه با اثر محدود بر کاهش ترافیک و آلودگی دانستند. در مقابل با استناد به دادههای مالی شهر تهران و مصارف شرکت بهرهبرداری مترو این انتقادها رد شد و از سیاست حملونقل عمومی رایگان بهعنوان ابزاری برای عدالت اجتماعی و کاهش فشار هزینهای بر شهروندان دفاع شد.
نشست بررسی «حملونقل عمومی رایگان» با حضور پژوهشگران و کارشناسان شهری نشان داد این سیاست در مرز میان اهداف اجتماعی و محدودیتهای مالی قرار دارد؛ بهطوریکه هرچند میتواند به افزایش دسترسی و عدالت شهری کمک کند، اما تجربههای داخلی و خارجی و همچنین دادههای مالی تهران نشان میدهد کاهش وابستگی به خودرو و بهبود پایدار کیفیت حملونقل، صرفاً با حذف بلیت قابل تحقق نیست و به مجموعهای از اصلاحات ساختاری نیاز دارد.
طرحی برای ارائه تخفیف گسترده و حتی رایگانسازی بخشی از حملونقل عمومی در تهران، بار دیگر در شورای شهر با مخالفت و اختلافنظر جدی اعضا روبهرو شد؛ طرحی که موافقان آن را ابزاری برای کاهش آلودگی هوا، مصرف سوخت و فشار معیشتی بر خانوارها میدانند، اما مخالفانش آن را از نظر مالی و اجرایی قابل اتکا نمیدانند. در نهایت، به دلیل نرسیدن به اجماع، بخشی از این پیشنهادها از دستور کار شورا خارج شد.
قرار است فردا در صحن شورای شهر تهران طرحی به رای گذاشته شود که در صورت تصویب برای بخشی از شهروندان تهرانی حمل و نقل عمومی رایگان شود اما مطالعات مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهرداری تهران در گزارشی تاکید کرده رایگانسازی مسئله اصلی نیست؛ بلکه یافتن مدلی هوشمند برای توزیع عادلانه یارانهها، تشویق رفتارهای مطلوب شهری و حفظ توان مالی شبکه حملونقل عمومی است.
