«سازمان جهانی بهداشت» در روز جهانی شهرها که امسال با شعار «بازآفرینی شهر: مسکن مناسب برای همه» برگزار می‌شود، بر نقش حیاتی مسکن در شکل‌گیری سلامت و رفاه انسان تاکید کرده و خواستار اقدامات جدی‌تر برای اطمینان از دسترسی همه افراد به خانه‌هایی سالم، ایمن و قابل‌دسترس شده است.
مسکن بسیار فراتر از سقفی بالای سر ماست. برخورداری از خانه‌ای سالم، ایمن و متناسب با نیازهای افراد، در تمام مراحل زندگی برای حفظ سلامت و رفاه ضروری است. مسکن مناسب از مردم در برابر خطرات تهدیدکننده سلامت محافظت می‌کند، به رشد سالم کودکان کمک می‌کند، استقلال و کیفیت زندگی سالمندان را افزایش می‌دهد و در شکل‌گیری جوامعی سالم‌تر، عادلانه‌تر و تاب‌آورتر نقش دارد.
با رشد سریع جمعیت شهرنشین، دسترسی به مسکن مناسب به یکی از چالش‌های تعیین‌کننده شهرهای سراسر جهان تبدیل شده است. شرایط نامناسب سکونت، ازدحام بیش از حد، قرار گرفتن در معرض گرما، سرما، آلودگی هوا، خطرات محیطی و همچنین موانع دسترسی‌پذیری، می‌توانند در طول زندگی سلامت افراد را تحت تاثیر قرار دهند. در مقابل، سرمایه‌گذاری در مسکن سالم می‌تواند مزایای چشمگیری برای افراد، جوامع و نظام‌های سلامت به همراه داشته باشد.
از این رو، مسکن یکی از مولفه‌های اصلی چشم‌انداز سازمان جهانی بهداشت برای ایجاد شهرهای سالم‌تر است. این سازمان با ارائه شواهد علمی و ابزارهای کاربردی، از دولت‌های ملی و محلی حمایت می‌کند. «دستورالعمل‌های سازمان جهانی بهداشت درباره مسکن و سلامت» از جمله منابعی است که با همین هدف تدوین شده است.
مسکن در سازگاری با تغییر اقلیم و کاهش آثار آن هم نقش مهمی دارد. خانه‌های مناسب به مردم کمک می‌کنند با گرمای شدید و شرایط جوی نامساعد مقابله کنند، بهره‌وری انرژی را افزایش دهند، انتشار آلاینده‌ها را کاهش دهند و از محیط داخلی سالم‌تری برخوردار شوند.
همان‌طور که در «گزارش جهانی درباره عوامل اجتماعی تعیین‌کننده عدالت در سلامت» سازمان جهانی بهداشت تاکید شده است، دسترسی به مسکن باکیفیت برای تحقق سلامت همگانی هم ضروری است.
سازمان جهانی بهداشت در یک سال گذشته با همکاری شهرها، جوامع محلی و شرکای خود، از طریق ارائه شواهد علمی، راهنمایی‌های سیاستی، ارتقای ظرفیت‌ها و تبادل دانش، برای پیشبرد توسعه شهری سالم تلاش کرده است.
این اقدامات بر پایه «راهنمای جهانی سازمان جهانی بهداشت برای اقدام در حوزه سلامت شهری» انجام می‌شوند. همچنین، «ابتکار حکمرانی شهری برای سلامت و رفاه» این سازمان به شهرها کمک می‌کند سازوکارهای حکمرانی مشارکتی و چندبخشی خود را تقویت کنند؛ سازوکارهایی که برای رسیدگی به عوامل موثر بر سلامت در محیط‌های شهری، از جمله وضعیت مسکن، ضروری‌اند.
مسکن در تمام طول زندگی نقشی اساسی در حفظ سلامت و رفاه دارد. سازمان جهانی بهداشت از طریق «شبکه جهانی شهرها و جوامع دوستدار سالمند» و «چارچوب شهرهای دوستدار سالمند» به شهرها کمک می‌کند محیط‌هایی ایجاد کنند که مسکن و محله‌ها را هم در بر می‌گیرد و به افراد امکان می‌دهد با افزایش سن، سلامت، ارتباطات اجتماعی و استقلال خود را حفظ کنند.
این رویکرد بر اهمیت طراحی محیط‌های زندگی متناسب با نیازهای سالمندان تاکید دارد؛ محیط‌هایی که به آن‌ها اجازه می‌دهد همچنان در جامعه حضور داشته باشند و زندگی مستقل‌تری را تجربه کنند.
سازمان جهانی بهداشت و شرکای آن همچنین از طریق ابتکارهایی مانند «مشارکت برای شهرهای سالم» با دولت‌های محلی همکاری می‌کنند تا اقداماتی مبتنی بر شواهد برای ایجاد محیط‌های شهری سالم‌تر و ایمن‌تر انجام دهند.
برای نمونه، این مشارکت به شهرها کمک می‌کند با خطرات فزاینده گرمای شدید برای سلامت عمومی مقابله کنند؛ خطری که مدیریت آن به برنامه‌ریزی شهری و اقدامات هماهنگ میان بخش‌های مختلف نیاز دارد.
در مناطق مختلف تحت پوشش سازمان جهانی بهداشت، کشورهای گوناگون و شهرهای جهان، این شناخت روزبه‌روز بیشتر می‌شود که سیاست‌های مسکن و تصمیم‌های مربوط به توسعه شهری، در عین حال سیاست‌هایی در حوزه سلامت هم هستند.
سازمان جهانی بهداشت در روز جهانی شهرها از تمام بخش‌های فعال در حوزه مسکن، توسعه شهری و سلامت عمومی می‌خواهد برای تضمین دسترسی همه افراد به مسکن مناسب با یکدیگر همکاری کنند.
بر اساس این درخواست، هر فرد، صرف‌نظر از سن، درآمد یا شرایط زندگی، باید بتواند به مسکنی دسترسی داشته باشد که سلامت، کرامت انسانی و رفاه او را حفظ کند. همچنین، همه مردم باید در فرایندهای تصمیم‌گیری مربوط به مسکن و محیط زندگی خود صدایی داشته باشند و بتوانند در شکل‌گیری تصمیم‌هایی که بر زندگی‌شان اثر می‌گذارند، مشارکت کنند.
منبع: WHO
