«تابآوری یعنی بازگشت به وضعیت مطلوب پس از اختلال»؛ اما وقتی اختلالها همزمان از جنس جنگ، تحریم، کمبود منابع و فشار زیرساختی هستند، پرسش اصلی این است: آیا زنجیره تأمین کشور اساساً امکان بازگشت پایدار به وضعیت عادی را دارد؟ نشست مجازی «تابآوری زنجیرههای تأمین در شرایط بحران و جنگ» با حضور جمعی از استادان دانشگاه و مدیران اقتصادی در مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران برگزار شد؛ نشستی که در آن ابعاد مختلف مدیریت زنجیره تأمین در شرایط بیثباتی و فشارهای خارجی بررسی شد.
در ابتدای نشست، محمد مهدی والیسیر؛ استاد دانشگاه با اشاره به مفاهیم کلیدی زنجیره تأمین، تابآوری را توانایی سیستم برای مقابله با اختلال و بازگشت به وضعیت مطلوب یا حتی بهتر از قبل تعریف کرد. او تأکید کرد که مدیریت تابآوری شامل شناسایی، کاهش و پاسخ به ریسکهاست و در شرایط عدم قطعیت، نقش تحلیل عملکرد سیستم اهمیت بیشتری پیدا میکند. به گفته او، استراتژیهای تابآوری به دو دسته پیشگیرانه و واکنشی تقسیم میشوند؛ در رویکرد پیشگیرانه اقداماتی مانند شفافیت، بومیسازی تجهیزات حیاتی، هوشمندسازی و دیجیتالسازی مطرح است، در حالی که در مرحله واکنشی، تمرکز بر ترمیم سریع زیرساختها و مدیریت منابع پس از بحران قرار دارد.
در ادامه نشست، مهدی نیازی؛مدیرعامل گروه مالی سپه با اشاره به نقش زنجیرههای تأمین جهانی گفت ایجاد ارتباط با این زنجیرهها یک ضرورت بوده، اما تحریمها مسیر اتصال ایران به شبکه جهانی تأمین را با محدودیت مواجه کردهاند.او تأکید کرد امنیت تأمین در شرایط فعلی برای کشور اهمیت ویژهای دارد و مدیریت تابآوری باید در سطح خدمات شهری نیز مورد توجه قرار گیرد. به گفته او، در برخی حوزهها مانند فولاد و پتروشیمی چالشهای جدی وجود دارد و مدیریت منابع و اولویتبندی کالاها ضروری است.
نیازی همچنین صرفهجویی در مصرف برخی اقلام مانند پلاستیک را یکی از عوامل کمککننده به پایداری زنجیره تأمین دانست و بر نقش همزمان دولت، کسبوکارها و جامعه در شرایط بحران تأکید کرد.
در بخش دیگری از نشست، میر سامانپیشوایی؛استاد دانشگاه با طرح سناریوهایی درباره اختلال در زیرساختهای حیاتی، از جمله انبارهای دارو یا شبکه برق، گفت تابآوری زمانی معنا پیدا میکند که سایر بخشها توان جبران سریع اختلال را داشته باشند؛ هرچند این جبران معمولاً با افزایش هزینه همراه خواهد بود.
او با اشاره به ساختار تولید برق در ایران گفت بخش عمده برق کشور توسط نیروگاههای حرارتی تأمین میشود و در صورت خروج بخشی از شبکه، مدیریت بار و توزیع اهمیت حیاتی پیدا میکند.پیشوایی همچنین سه ویژگی اصلی سیستمهای تابآور را «استواری در برابر ضربه»، «انعطافپذیری در شرایط بحرانی» و «احیای عملکرد» عنوان کرد.
به گفته او، در شرایط امروز، سرعت تصمیمگیری و فاصله کم میان تصمیم و اجرا اهمیت تعیینکنندهای دارد و «جنگ امروز، جنگ تابآوری» است؛ جنگی که در آن مدیریت اطلاعات، یادگیری مستمر و واکنش سریع نقش اصلی را ایفا میکند.
دراین نشست کارشناسان بر این نکته تأکید داشتند که تابآوری نه فقط به معنای مقاومت در برابر بحران، بلکه توانایی احیای عملکرد و ادامه فعالیت در شرایط اختلال است؛ موضوعی که در بستر تحریمها و بحرانهای احتمالی، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
