بحران پنهان سلامت در ایران؛ از چاقی شکمی تا کاهش سن ابتلا به دیابت
آمارهای تازه منتشرشده از وضعیت وزن و چاقی در ایران بار دیگر توجه مسئولان بهداشتی را به تهدید رو به رشد سلامت عمومی جلب کرده است. بر اساس گزارشها، بیش از ۱۶ میلیون ایرانی دچار اضافه وزن هستند و نزدیک به ۸ میلیون نفر نیز در دسته افراد چاق قرار دارند؛ این در حالی است که ایران رتبه دهم جهان در شاخص چاقی را به خود اختصاص داده است.
به گزارش آتیهآنلاین، فریدون عزیزی، رئیس انجمن پیشگیری و درمان چاقی، در همایش روز جهانی چاقی با اشاره به روند صعودی افزایش وزن در کشور، تأکید کرد که استفاده از شاخص توده بدنی (BMI) بهعنوان معیار استاندارد، نشان میدهد بخش زیادی از جمعیت در محدوده غیرطبیعی قرار دارند. وی افزود که دقت BMI در تشخیص چاقی و اضافه وزن بالا است و به همین دلیل برای بررسیهای ملی از این شاخص استفاده میشود.
عزیزی همچنین نسبت به پیامدهای اضافه وزن و چاقی هشدار داد و این وضعیت را یکی از سه عامل خطر اصلی برای بیماریهای قلبی، عروقی و مرگومیر زودرس دانست. وی از رشد چشمگیر چاقی شکمی در تهرانیها خبر داد که حدود 68 درصد جمعیت این شهر با این نوع چاقی مواجه هستند؛ وضعیتی که ارتباط مستقیم با بیماریهای مزمن، از جمله دیابت، فشار خون و کبد چرب دارد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت نیز در سخنانی مکمل این گزارش اعلام کرد که از هر سه کودک ایرانی، یک نفر در سنین مدرسه اضافه وزن دارد و کاهش فعالیت بدنی، تغییر سبک زندگی و الگوهای غذایی نامناسب از مهمترین دلایل این روند است. به گفته او، سن ابتلا به دیابت نوع 2 در ایران کاهش یافته و اکنون نوجوانان نیز در معرض این بیماری قرار میگیرند.
کارشناسان بهداشتی ضمن تأکید بر ضرورت پیشگیریهای زودهنگام برای کاهش بار بیماریهای مرتبط با چاقی، میگویند که تغییر سبک زندگی، تحرک بدنی بیشتر و اصلاح الگوی تغذیه باید در اولویت برنامههای ملی قرار گیرد. همچنین به دلیل هزینههای بسیار بالا برای درمانهای طبی و جراحی چاقی، روشهای پیشگیرانه را بهصرفهترین گزینه برای سلامت جامعه میدانند.
باروری و سبک زندگی؛ نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی در افزایش چاقی
مقامات بهداشت کشور بر این باورند که چاقی تنها مسئله پزشکی نیست و عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی نیز در گسترش آن نقش دارد. در همین زمینه، معاون بهداشت وزارت بهداشت تأکید کرد که برخی از داروهای مورد استفاده در حوزه سلامت روان میتواند به افزایش وزن منجر شود و همچنین پژوهشها نشان دادهاند که آلودگی هوا میتواند اثرات مستقیم بر افزایش وزن افراد بگذارد، زیرا ذرات سنگین موجود در هوا ممکن است باعث اختلالات سلولی شوند و در نتیجه بر ترشح هورمون و سوختوساز بدن تأثیر بگذارند.
آموزش خانوادهها نیز از دیگر راهکارهای مورد تأکید مسئولان است. به گفته کارشناسان، بسیاری از خانوادهها بهدلیل باورهای فرهنگی، فشارهای اجتماعی یا عدم آگاهی از خطرات اضافه وزن، نسبت به چاق بودن بهعنوان یک نشانه سلامت یا زیبایی نگاه میکنند که این تلقی غلط باید اصلاح شود. در همین راستا، توجه به موضوع آموزش پیش از بارداری و نقش آن در کنترل وزن مادران آینده نیز برجسته شده است؛ چرا که بیش از 19 درصد زنان ایرانی در آستانه بارداری دچار چاقی هستند.
در کنار این موارد، توجه به سلامت کودکان نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. کارشناسان بهداشتی میگویند که چاقی در سنین مدرسه میتواند زمینهساز مشکلات سلامت در بزرگسالی شود و باید از دوران کودکی، آموزشهای صحیح در مورد تغذیه و فعالیت بدنی ارائه شود.
بر اساس تحلیلها، چاقی نه تنها سلامت فردی را به خطر میاندازد، بلکه بار اقتصادی قابلتوجهی نیز بر سیستم سلامت کشور تحمیل میکند؛ از درمانهای بلندمدت بیماریهای مزمن گرفته تا مراقبتهای تخصصی و درمان جراحی که هزینههای زیادی دارد. این نگرانیها باعث شده که مسئولان بهداشتی به «اصلاح سبک زندگی» بهعنوان کلید مقابله با بحران چاقی نگاه کنند و از همه بخشهای جامعه، از خانوادهها تا نهادهای آموزشی و فرهنگی، بخواهند در این مسیر همراهی کنند.
