دبیرکل سازمان ملل: نمیتوان روی سیارهای در حال سوختن صلح بنا کرد
دبیرکل کنونی و در آستانه کنارهگیری سازمان ملل متحد در سخنرانی خداحافظی احساسی خود در اجلاس اقلیمی کاپ ۳۱ گفت مقابله با بحران اقلیمی برای تمام ابعاد زندگی بشر حیاتی است و باید در صدر اولویتهای حکمرانی جهانی قرار گیرد.
آنتونیو گوترش روز جمعه در آخرین نشست خبری اقلیمی خود در مقام دبیرکل سازمان ملل گفت: «نمیتوان روی سیارهای در حال سوختن صلح بنا کرد. وقتی فجایع اقلیمی مردم را دوباره به دام فقر میاندازند، نمیتوان فقر را ریشهکن کرد. نمیتوان به جوانان وعده آیندهای بهتر داد، در حالی که نظامهای طبیعیای را نابود میکنیم که بقای آن آینده به آنها وابسته است.»
گوترش تاکنون صریحترین دبیرکل سازمان ملل در موضوع تغییرات اقلیمی بوده است. او بارها به این مسئله پرداخته و شرکتهای سوخت فسیلی و دولتهایی را که در برابر اقدامات اقلیمی مقاومت میکنند، بهشدت مورد انتقاد قرار داده است.
او در پایان دسامبر (اوایل دی) از سمت خود کنارهگیری میکند، اما هنوز جانشینش مشخص نشده است؛ زیرا دونالد ترامپ تلاش کرده گزینههای موردنظر خود را به فرایند انتخاب دبیرکل بعدی تحمیل کند. نگرانیهای گستردهای وجود دارد که جانشین گوترش در مقایسه با دیگر مسائل، از اهمیت بحران اقلیمی بکاهد.
گوترش در پیامی روشن به جانشین خود توضیح داد که چرا سازمان ملل باید همچنان بحران اقلیمی را در صدر دستور کار جهانی قرار دهد. او گفت: «تغییرات اقلیمی در محدوده خود باقی نمیماند. این پدیده در سراسر جهان خشم و آوارگی به بار میآورد. دستاوردهای توسعهای را که طی دههها به دست آمدهاند، از بین میبرد. کشورها را بیش از پیش به کسری بودجه میکشاند و رقابت بر سر زمین و آب را تشدید میکند.
«این بحران به بیثباتی دامن میزند و بیش از پیش موجودیت جوامع و کشورها را تهدید میکند. به همین دلایل، من هرگز اقدام اقلیمی را صرفا یکی از مسائل متعدد پیش روی جهان ندانستهام. اقدام اقلیمی در کانون تمام ابعاد فعالیت سازمان ملل قرار دارد.»
مذاکرات اقلیمی پس از خروج رهبران ادامه دارد
گوترش تا بعدازظهر جمعه یکی از معدود رهبران جهان بود که هنوز در کاپ ۳۱ حضور داشت. بیشترِ بیش از ۹۰ رهبر حاضر در اجلاس، به پایتختهای خود بازگشته بودند و به مذاکرهکنندگان این فرصت دست داد تا به موضوعاتی مانند برقیسازی اقتصاد جهانی و گذار عادلانه از صنایع سوخت فسیلی برای کارگران بپردازند.
«آنتونی آلبانیزی»، نخستوزیر استرالیا، پس از میزبانی نشستی میان سرمایهگذاران بزرگ بینالمللی و شرکتهای استرالیایی فعال در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، اجلاس را ترک کرد. او همچنین با «تانتی مامائو»، رئیسجمهور کیریباتی، کشور جزیرهای و کمارتفاع اقیانوس آرام دیدار کرد. آلبانیزی در طول دو روز و نیم حضور خود در مذاکرات، بخش مهمی از برنامهاش را به طرح مشکلات و وضعیت دشوار کشورهای همسایه استرالیا در منطقه اقیانوس آرام اختصاص داده بود.
ریاست مشترک استرالیا بر سیویکمین کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی، فهرستی از «جمعبندیها و ملاحظات» منتشر کرد که پیشنهادهای مطرحشده از سوی کشورها از آغاز مذاکرات در روز دوشنبه را در بر میگرفت. این سند مبنایی کلی برای تهیه نخستین پیشنویس «تصمیم نهایی اجلاس» خواهد بود؛ سندی که در پایان نشست، پس از مذاکره و توافق کشورها، به تصویب میرسد و احتمالا مهمترین دستاورد کاپ ۳۱ خواهد بود.
تصمیمهای نهایی اجلاسهای پیشین پیشرفتهای مهمی به همراه داشتهاند. در کاپ ۲۸ که سال ۲۰۲۳ در دبی برگزار شد، در متن نهایی اجلاس تعهدی جهانی برای «گذار از سوختهای فسیلی» گنجانده شد. در کاپ ۲۶ در گلاسگو، در سال ۲۰۲۱ نیز تصمیم نهایی اجلاس کشورها را ملزم کرد مصرف زغالسنگ را «کاهش دهند.»
اهداف مورد انتظار و دشواری دستیابی به توافق
از جمله دستاوردهایی که انتظار میرود در اجلاس امسال به تصویب برسند، تعیین هدفی برای تامین ۳۵ درصد انرژی نهایی جهان از طریق برق تا سال ۲۰۳۵ است. این هدف یکی از مهمترین راهکارهای کربنزدایی از اقتصاد جهانی به شمار میرود. کاهش انتشار متان، پیشبرد روند حذف تدریجی سوختهای فسیلی و تامین منابع مالی کافی برای کشورهای در حال توسعه که از فجایع اقلیمی آسیب میبینند، از دیگر تعهدات مورد انتظار هستند.
سند «جمعبندیها و ملاحظات» نشان داد که استرالیا برای دستیابی به توافق پیش از پایان برنامهریزیشده اجلاس در شامگاه جمعه آینده، با چه دشواریهایی روبهروست. در ترتیبی غیرمعمول، استرالیا ریاست مذاکرات را بر عهده دارد، در حالی که ترکیه میزبان اجلاس است.
«کریس بوون»، وزیر اقلیم و انرژی استرالیا و رئیس مذاکرات، گفت: «ما اطمینان حاصل میکنیم که در جریان پیشرفت مذاکرات، دیدگاههای طرفهای شرکتکننده شنیده شود. متن جمعبندیها، متن مذاکرات نیست. هیچیک از موارد مطرحشده در آن از پیش تعیینشده یا قطعی نیست و لزوما قرار نیست در تصمیم نهایی گنجانده شود.»
کشورها تا اواخر روز شنبه فرصت دارند به این سند پاسخ دهند. انتظار نمیرود پیشنویس رسمی متن تصمیم نهایی اجلاس تا اوایل هفته آینده آماده شود.
حضور بیش از ۱۰۰ شرکت و گروه مرتبط با سوختهای فسیلی
نتایج یک پژوهش که روز جمعه منتشر شد، نشان داد بیش از ۱۰۰ شرکت و گروه مرتبط با سوختهای فسیلی در مذاکرات حضور داشتهاند؛ آن هم با وجود تلاشهایی که در سالهای اخیر برای محدود کردن حضور لابیگران در این اجلاسها صورت گرفته است.
«پراکش دالال»، از سازمان « دوستان زمین نپال»، حضور این گروهها را مورد انتقاد قرار داد. او گفت: «آلایندههای بزرگ باعث از دست رفتن معیشت مردم ما، آسیبهای عاطفی، تروما و دشواریهای جدی برای بقا شدهاند. ما نمیتوانیم فضای نامتناسبی را تحمل کنیم که در مقایسه با جامعه مدنی و هیئتهای نمایندگی کشورهای ما در اختیار آنها قرار گرفته است.»











