از تحقیر تا بی‌عدالتی؛ رفتارهایی که سلامت روان کارمندان را تهدید می‌کند

به گزارش آتیه‌آنلاین، سلامت روان کارکنان فقط به روحیه فردی، مشکلات زندگی شخصی یا توانایی افراد برای کنترل استرس مربوط نمی‌شود؛ گاهی آنچه هر روز در محیط کار اتفاق می‌افتد، از شیوه برخورد مدیران و نحوه تقسیم وظایف گرفته تا ابهام در تصمیم‌گیری‌ها و احساس بی‌عدالتی، می‌تواند به عاملی فرساینده برای روان کارکنان تبدیل شود. در چنین شرایطی، حتی کارمندی که از نظر تخصصی توانایی بالایی دارد، ممکن است به تدریج انگیزه، رضایت شغلی و احساس تعلق خود را از دست بدهد.

 یکی از نکات مهم در بررسی سلامت روان محیط کار این است که مدیران نباید تمام مسئولیت مراقبت روانی را بر عهده خود کارکنان بگذارند. توصیه هایی مانند مثبت اندیشی، کنترل استرس و ایجاد تعادل میان کار و زندگی، زمانی اثرگذار خواهند بود که ساختار سازمان نیز به اندازه کافی از کارکنان حمایت کند.

نظریه SCARF که توسط دیوید راک مطرح شده است، پنج عامل اجتماعی موثر بر احساس امنیت و سلامت روان در محیط کار را توضیح داده است. این نظریه نشان می دهد که تجربه افراد از محیط کاری تنها به حقوق، مزایا و عنوان شغلی محدود نیست و نیازهای روانی دیگری نیز در شکل گیری احساس رضایت و امنیت آنها نقش دارند.

پنج عاملی که حال کارکنان را در محیط کار تغییر می‌دهد

نخستین عامل، احساس ارزشمندی و برخورداری از جایگاه است. کارکنان نیاز دارند بدانند تلاش و توانایی آنها دیده می شود و در محیط کار مورد احترام هستند. قدردانی از عملکرد مناسب، ارائه بازخورد محترمانه و پرهیز از مقایسه مداوم افراد می تواند این احساس را تقویت کند. در مقابل، نادیده گرفتن زحمات، تحقیر یا بی توجهی به دستاوردهای کارکنان، به تدریج انگیزه آنها را کاهش می دهد.

عامل دوم، پیش بینی پذیری است. وقتی کارمند نمی داند دقیقا چه انتظاری از او وجود دارد، تغییرات سازمانی چه تاثیری بر موقعیت شغلی اش می گذارد یا تصمیم های مدیران بر چه اساسی گرفته می شود، با نوعی ناامنی و اضطراب روبه رو خواهد شد. اطلاع رسانی شفاف و به موقع می تواند بخشی از این فشار را کاهش دهد.

خودمختاری یا داشتن اختیار نیز از نیازهای مهم روانی در محیط کار است. کارکنانی که در انجام وظایف خود هیچ حق انتخابی ندارند و برای کوچک ترین تصمیم باید منتظر دستور مدیر بمانند، ممکن است احساس ناتوانی و وابستگی بیشتری تجربه کنند. مشارکت دادن افراد در تصمیم های مرتبط با مسئولیت هایشان، احساس کنترل و مسئولیت پذیری را افزایش می دهد.

در کنار این موارد، احساس تعلق و ارتباط مثبت با همکاران و مدیران اهمیت دارد. محیطی که در آن بی اعتمادی، طردشدگی و رقابت ناسالم حاکم باشد، می تواند به منبعی دائمی برای فشار روانی تبدیل شود. پنجمین عامل نیز عدالت است؛ کارکنان علاوه بر نتیجه تصمیم ها، به منصفانه بودن فرایند تصمیم گیری، تقسیم فرصت ها، پاداش ها و مسئولیت ها توجه می کنند.

مدیران چگونه از فرسودگی روانی کارکنان جلوگیری کنند؟

مدیران برای حمایت از سلامت روان کارکنان باید به جای تمرکز صرف بر خروجی کار، تجربه افراد در مسیر انجام وظایف را نیز جدی بگیرند. قدردانی به موقع، توضیح روشن درباره تغییرات، واگذاری بخشی از اختیار به کارکنان و فراهم کردن فضایی امن برای بیان مشکلات، از جمله اقداماتی است که می تواند کیفیت محیط کار را بهبود دهد.

کارمند باید بتواند درباره یک اشتباه، تعارض یا مشکل کاری صحبت کند، بدون آنکه نگران تحقیر یا سرزنش شدن باشد. همچنین مدیران لازم است منطق تصمیم های خود را تا حد امکان توضیح دهند تا کارکنان احساس نکنند با معیارهای نامشخص و سلیقه ای با آنها برخورد می شود.

سلامت روان سازمانی را نمی توان به برگزاری چند کارگاه آموزشی یا اجرای برنامه های مناسبتی محدود کرد. این موضوع باید در شیوه مدیریت روزمره، نظام ارزیابی عملکرد، نحوه ارتباط با کارکنان و چگونگی حل اختلاف ها حضور داشته باشد. محیط کار سالم لزوما محیطی بدون فشار و اختلاف نیست؛ بلکه فضایی است که در آن مشکلات با احترام، شفافیت و مشارکت حل می شوند.