اعتراضهای خشمآلودی که طی هفتههای اخیر اسپانیا و فرانسه را دربرگرفته، به ایتالیا و پرتغال هم سرایت کرده است. در میلان، تظاهرات علیه افزایش هزینههای زندگی به درگیری با پلیس و آتشزدن اموال انجامید و در لیسبون، معترضان برای جلب توجه به بحران مسکن، اردوگاهی از چادرها برپا کردند.
تظاهرات روز شنبه در مرکز میلان ابتدا مسالمتآمیز بود، اما در ادامه گروهی از معترضان نقابپوش به سوی نیروهای ضدشورش سنگ، قطعات سنگفرش و اشیای دیگر پرتاب کردند و موانعی ساختهشده از میزهای کافه را به آتش کشیدند. پلیس برای متفرق کردن جمعیت از آبپاش و گاز اشکآور استفاده کرد. تصاویر پس از درگیریها، خودرویی بهشدت آسیبدیده از نیروهای پلیس نظامی ایتالیا را نشان میداد.
خبرگزاری لاپرس گزارش داد که دستکم دو افسر پلیس زخمی و حدود ۵۰ معترض، از جمله شمار زیادی نوجوان، بازداشت شدند.
جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، با تاکید بر حق اعتراض گفت «به آتش کشیدن شهرهای ما حق نیست». او در شبکههای اجتماعی نوشت گروههایی که آنها را «اوباش» خواند، از اعتراضها برای ایجاد آشوب، حمله به نیروهای مسئول امنیت و به گروگان گرفتن شهرها سوءاستفاده کردهاند. جوزپه سالا، شهردار چپمیانه میلان، هم گفت دلایل اعتراضها قابلدرک است، اما خشونت علیه نیروهای انتظامی و وارد کردن خسارت جدی به شهر توجیهپذیر نیست.
در لیسبون، صدها معترض در میدان روسیو، در قلب پرتردد و گردشگری پایتخت پرتغال، چادر برپا کردند. این تجمع پس از راهپیماییای برگزار شد که هزاران نفر در سراسر کشور در آن شرکت کرده بودند. معترضان اعلام کردند شب را در میدان میمانند و گروهی از آنها در اطراف مجسمه پدرو چهارم، پادشاه پرتغال، آواز میخواندند.
النا کوستا، مددکار اجتماعی ۴۶ ساله، گفت: «طبقه اجتماعی پرتغال که مالیات میدهد و این کشور را سرپا نگه میدارد، هدف حمله قرار گرفته و حقوقش، بهویژه حق برخورداری از مسکن را از دست میدهد. همه اینجا جمع شدهایم تا توضیح دهیم که داریم خفه میشویم.»
آنتونیو مارگادو، مهندس ۵۲ ساله هم از دولت راستمیانه به دلیل آنچه انتقاد کرد که «آزادسازی کامل اجارهبها» میخواند و گفت مالکان هر روز حمایت بیشتری دریافت میکنند، در حالی که مستاجرانی که به خانه نیاز دارند، کمتر از گذشته مورد حمایت قرار میگیرند.
بر اساس آمار رسمی، قیمت مسکن در پرتغال بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ میلادی ۱۲۴ درصد افزایش یافته است؛ تقریبا دو برابر میانگین اتحادیه اروپا. فشار این افزایش بهویژه بر جوانان و ساکنان لیسبون سنگین است. حدود یکچهارم جمعیت بیش از ۱۱ میلیون نفری پرتغال در منطقه کلانشهری پایتخت زندگی میکنند.
اردوگاه لیسبون در ادامه اعتراضهای مسکن شکل گرفت که از شهر پورتو در شمال کشور آغاز شده بود؛ جایی که پیشتر دهها چادر برپا شده بود. در تجمعی دیگر که اتحادیه کارگری اصلی پرتغال، CGTP، فراخوان آن را داده بود، معترضان خواستار بهبود خدمات عمومی، افزایش حقوق بازنشستگی و دستمزدها و اقدام برای مهار افزایش هزینه مسکن شدند.
لوئیس مونتهنگرو، نخستوزیر پرتغال، گفته است دولت درک میکند که مردم میخواهند خشم خود را از آنچه بهزعم آنها کوتاهی در سیاستگذاری عمومی است، ابراز کنند. بااینحال، او به رقبای سیاسی هشدار داده است که فضای بیثباتی و اعتراضهای فرانسه را به پرتغال وارد نکنند؛ فضایی که به گفته او، از حمایت اجتماعی در پرتغال برخوردار نیست.
در آلبانی هم اعتراضهای خشونتآمیز ادامه دارد. معترضان که از وضعیت دانشگاهها و شهریههای بالا خشمگیناند، خواستار استعفای ادی راما، نخستوزیر، شدهاند. روز شنبه، معترضان سنگ، کوکتل مولوتوف، اشیای فلزی و مواد آتشزا به سوی پلیس پرتاب کردند و خودروها و سطلهای زباله را به آتش کشیدند تا مانع پیشروی نیروهای انتظامی شوند.
در نشانهای از تشدید خشونت، پلیس برای نخستین بار از زمان آغاز اعتراضها گلوله لاستیکی شلیک کرد. ناآرامیها تا شب ادامه یافت و ساختمانهایی از جمله دادگاه، بانکها و اداره پست به آتش کشیده شدند یا آسیب جدی دیدند. این اعتراضها پس از ماهها نارضایتی از دولت آغاز شدهاند؛ نارضایتیهایی که ابتدا با طرح بحثبرانگیز ساخت یک مجموعه تفریحی مرتبط با خانواده دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شدت گرفت.
در اسپانیا، خشم عمومی از افزایش اجارهبها و نابرابری اجتماعی ماه گذشته پس از بیرون کردن ماریا دل کارمن آباسکال، زن ۸۷ ساله، از خانهاش شدت گرفت. او توان پرداخت افزایش ۲۳۰ درصدی اجارهبهایی را نداشت که شرکت سرمایهگذاری مالک آپارتمانش مطالبه کرده بود.
ماجرای این زن و بحران گستردهتر مسکن به تظاهرات خیابانی و برپایی اردوگاه اعتراضی در مرکز مادرید انجامید. دولت سوسیالیست اسپانیا هم برای تسهیل و حمایت از دسترسی به مسکن، اقدامات اضطراری پیشنهاد کرد. پس از آنکه احزاب راستگرا و راست افراطی این طرحها را در پارلمان رد کردند، پدرو سانچز، نخستوزیر، انتخابات زودهنگام سراسری را برای پایان نوامبر اعلام کرد.
در فرانسه هم اعتراض به غیبت معلمان و وضعیت نامناسب مدارس در حومههای فقیرنشین شمال پاریس، به جنبشی سراسری علیه نابرابری، ضعف هزینهکرد عمومی و افت استانداردها گسترش یافته است. روز شنبه، پس از درگیری معترضان حامی دانشآموزان دبیرستانی با پلیس، بیش از یک هزار و 200 نفر بازداشت شدند. برخی تجمعها از کنترل خارج شدند و به آتشسوزی ساختمانها و غارت مغازهها انجامیدند.