به گزارش آتیه‌آنلاین از وزارت آموزش و پرورش، رضوان حکیم‌زاده در نشست علمی ـ تخصصی مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری با موضوع «بازماندگان از تحصیل؛ چرخه معیوب و راه‌های برون‌رفت»، با تشریح اقدامات وزارت آموزش و پرورش در زمینه شناسایی، جذب، آموزش و نگهداشت کودکان بازمانده از تحصیل، اظهار کرد: بازماندگی از تحصیل پدیده‌ای چندوجهی است که عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی و جغرافیایی در شکل‌گیری آن نقش دارند و نمی‌توان مسئولیت حل این مسئله را صرفاً متوجه آموزش و پرورش دانست.
وی با قدردانی از برگزارکنندگان این نشست تخصصی افزود: بررسی علمی علل و پیامدهای بازماندگی از تحصیل اهمیت فراوانی دارد، اما آنچه از منظر اجرایی ضرورت بیشتری پیدا می‌کند، شناخت دقیق وضعیت موجود، تبیین اقدامات انجام‌شده و شناسایی ظرفیت‌هایی است که می‌توان با بهره‌گیری از آن‌ها، زمینه بازگشت کودکان به چرخه آموزش را فراهم کرد.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به مبانی قانونی برنامه انسداد مبادی بی‌سوادی و جذب بازماندگان از تحصیل تصریح کرد: در بررسی این موضوع باید میان آموزش رایگان و آموزش اجباری تمایز قائل شد؛ چراکه دوره ابتدایی به دلیل قرار گرفتن در محدوده آموزش اجباری، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
حکیم‌زاده با اشاره به پیشینه قوانین مرتبط با آموزش اجباری و قانون حمایت از اطفال و نوجوانان گفت: با وجود پیش‌بینی حمایت‌های قانونی و جرم‌انگاری ممانعت از تحصیل کودکان، همچنان ضرورت تدوین قانونی جامع و متناسب با شرایط امروز برای آموزش اجباری احساس می‌شود.
وی ادامه داد: در همین راستا، موضوع تدوین لایحه آموزش اجباری با همکاری وزارت دادگستری پیگیری شده است تا با تقویت پشتوانه‌های حقوقی، امکان حمایت مؤثرتر از حق تحصیل کودکان فراهم شود.
شناسایی و جذب بازماندگان از تحصیل؛ اولویت راهبردی آموزش ابتدایی
حکیم‌زاده با بیان اینکه ارتقای شاخص‌های پوشش تحصیلی از اولویت‌های راهبردی معاونت آموزش ابتدایی است، اظهار کرد: شناسایی، جذب، آموزش و نگهداشت کودکان بازمانده از تحصیل، با تأکید بر جلب مشارکت ملی، در چارچوب برنامه توسعه عدالت آموزشی و ایجاد فرصت‌های برابر یادگیری دنبال می‌شود.
وی افزود: تنوع و گستردگی عوامل بازماندگی از تحصیل ایجاب می‌کند که به جای اقدامات پراکنده و مقطعی، نظامی جامع، هماهنگ و مبتنی بر اطلاعات دقیق برای شناسایی و جذب این کودکان شکل گیرد.
معاون آموزش ابتدایی تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای تحقق این هدف، ایجاد ارتباط برخط میان سامانه‌های اطلاعاتی دستگاه‌های مرتبط است؛ زیرا بدون دسترسی به اطلاعات به‌روز و قابل اتکا، شناسایی کودکان و برنامه‌ریزی برای بازگشت آنان به مدرسه با دشواری‌های جدی مواجه می‌شود.
نقش‌آفرینی استانداران و دستگاه قضایی در بازگشت کودکان به مدرسه
حکیم‌زاده با اشاره به تقویت همکاری‌های بین‌دستگاهی گفت: یکی از عوامل مؤثر در افزایش جذب کودکان بازمانده از تحصیل، توجه ویژه رئیس‌جمهور به این موضوع و تعیین مسئولیت مشخص برای استانداران در سراسر کشور بوده است.
وی افزود: با قرار گرفتن موضوع بازماندگی از تحصیل در دستور کار استانداران، ظرفیت شوراهای آموزش و پرورش، دستگاه‌های اجرایی، نهادهای حمایتی و دستگاه قضایی بیش از گذشته برای پیگیری وضعیت کودکان به کار گرفته شد.
معاون آموزش ابتدایی با قدردانی از همکاری وزارت دادگستری و قوه قضاییه تصریح کرد: در مواردی که خانواده‌ها از همکاری برای ثبت‌نام فرزندان خود امتناع می‌کنند، ورود دادستانی‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی می‌تواند نقش مؤثری در صیانت از حق تحصیل کودکان داشته باشد.
وی همچنین بر ضرورت ساماندهی مشارکت انجمن‌ها، تشکل‌های مردمی و گروه‌های جهادی تأکید کرد و گفت: مشارکت اجتماعی زمانی اثربخشی بیشتری خواهد داشت که در قالب برنامه‌ای هماهنگ و با تقسیم کار مشخص دنبال شود.
بازگشت ۴۸ هزار کودک بازمانده از تحصیل به مدرسه
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با ارائه گزارشی از نتایج اقدامات انجام‌شده در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ گفت: بر اساس بررسی‌ها و پالایش اطلاعات، حدود ۱۴۰ هزار کودک بازمانده از تحصیلِ داخل کشور و آموزش‌پذیر شناسایی شده‌اند که این آمار، ضرورت استمرار اقدامات هدفمند برای شناسایی، جذب و نگهداشت کودکان در نظام آموزشی را نشان می‌دهد.
وی افزود: با پیگیری‌های انجام‌شده و همکاری مجموعه آموزش و پرورش، استانداری‌ها، دستگاه‌های اجرایی، نهادهای حمایتی و دستگاه قضایی، ۴۸ هزار کودک بازمانده از تحصیل جذب و در مدارس ثبت‌نام شدند.
حکیم‌زاده این میزان جذب را دستاوردی مهم در مسیر توسعه عدالت آموزشی دانست و اظهار کرد: تحقق این نتیجه حاصل پیگیری مستمر همکاران آموزش و پرورش در استان‌ها و مشارکت مؤثر دستگاه‌های مختلف است.
وی خاطرنشان کرد: پشت هر کودک بازگشته به مدرسه، تلاش مجموعه‌ای از مدیران مدارس، معلمان، کارشناسان، نهادهای حمایتی و خیرانی قرار دارد که برای فراهم کردن شرایط تحصیل او اقدام کرده‌اند.
از فقر و جابه‌جایی خانواده‌ها تا موانع فرهنگی و کمبود امکانات آموزشی
حکیم‌زاده در تشریح مهم‌ترین دلایل بازماندگی از تحصیل اظهار کرد: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که این مسئله صرفاً ناشی از یک عامل نیست و مجموعه‌ای از شرایط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و آموزشی در آن نقش دارند.
وی افزود: مشکلات مالی خانواده‌ها، بیماری‌های صعب‌العلاج، مسائل روحی و روانی، ممانعت برخی والدین از تحصیل فرزندان، دوری مسیر مدرسه، کمبود امکانات ایاب‌وذهاب، شرایط نامناسب سرپرستی، اشتغال کودکان و نبود دسترسی کافی به خدمات آموزشی ویژه، از جمله عواملی هستند که در بررسی‌های میدانی شناسایی شده‌اند.
معاون آموزش ابتدایی با اشاره به برخی موانع ایجادشده در فرایند ثبت‌نام پایه اول گفت: الزام غیررسمی خانواده‌ها به گذراندن دوره پیش‌دبستانی در برخی مدارس نیز می‌تواند به مانعی برای ثبت‌نام کودکان تبدیل شود؛ درحالی‌که نباید شرایطی ایجاد کرد که فرصت ورود کودک به آموزش رسمی محدود شود.
وی همچنین به چالش جابه‌جایی خانواده‌ها اشاره کرد و افزود: نبود سازوکار منسجم برای ثبت تغییر محل سکونت موجب می‌شود اطلاعات نشانی و شماره تماس بسیاری از کودکان به‌روز نباشد و امکان پیگیری وضعیت آنان دشوار شود.
حکیم‌زاده با بیان نمونه‌ای از پیگیری وضعیت کودکان بازمانده از تحصیل در یکی از روستاهای استان اصفهان اظهار کرد: این کودکان به دنبال جابه‌جایی خانواده از استان سیستان و بلوچستان، از ادامه تحصیل بازمانده بودند که با پیگیری‌های انجام‌شده و همکاری مسئولان آموزش و پرورش، زمینه بازگشت آنان به مدرسه فراهم شد.
وی تأکید کرد: این نمونه نشان می‌دهد که شناسایی و جذب کودکان بازمانده از تحصیل، فراتر از یک فرایند آماری و اداری است و نیازمند پیگیری میدانی، مسئولیت‌پذیری و توجه به شرایط خاص هر کودک است.
