چهار سال قبل از آنکه تیم ملی والیبال زنان ایران برای نخستین بار خودش را به جمع چهار تیم برتر آسیا برساند، یک تیم باشگاهی نشانهای از ظرفیت والیبال زنان ایران نشان داده بود. تیم والیبال زنان سایپا در سال ۲۰۲۱ تا نیمهنهایی قهرمانی باشگاههای زنان آسیا پیش رفت و در نهایت مقام چهارم را به دست آورد. این عنوان بهترین نتیجه تاریخ یک تیم باشگاهی زنان ایران در این رقابتها بود؛ نتیجهای که نشان داد والیبال زنان ایران هم در آسیا حرفهایی برای گفتن دارد.
تا سالها وقتی از پیشرفت والیبال ایران صحبت میشد، تقریباً همیشه منظور تیم مردان بود؛ تیمی که به المپیک رسید، در لیگ ملتها بازی کرد، تقریباً در همه ردههای سنی تیم داشت و نتایج خوبی گرفت. مربیان صاحبنام دنیا روی نیمکتش نشستند و مقابل قدرتهای بزرگ جهان ایستاد. زنان اما سهم بسیار کمتری از این مسیر حرفهای داشتند.
از سال ۲۰۲۴ مسیر تیم ملی والیبال زنان شکل متفاوتی پیدا کرد. «لی دو هی»، مربی کرهای، به ایران آمد و جوانگرایی، افزایش تجربه بینالمللی و حمایت فنی و مالی، آرامآرام قطعات پراکنده والیبال زنان ایران را کنار هم گذاشت.
این حمایت فقط در حد شعار نبود. فدراسیون جهانی والیبال در قالب برنامه Volleyball Empowerment، ۱۶۸ هزار دلار برای حمایت مربیگری تیمهای ملی زنان ایران و ۸۳ هزار و ۵۰۰ دلار برای تجهیزات والیبال اختصاص داد؛ سرمایهگذاریای که بخشی از آن در اختیار پروژهای قرار گرفت که لی دو هی هدایتش را برعهده داشت.
اولین نتیجهها خیلی زود از راه رسید. در سال ۲۰۲۵ تیم ملی زنان ایران قهرمان مسابقات آسیای مرکزی CAVA در تاشکند شد. FIVB این قهرمانی را نخستین مدال طلای بینالمللی تیم ملی زنان ایران در تاریخ ۶۲ ساله این تیم معرفی کرد. موفقیتی که فقط یک جام نبود و به بالا رفتن جایگاه ایران در ردهبندی جهانی هم کمک کرد.
در سال ۲۰۲۶ این روند ادامه پیدا کرد. ایران در رقابتهای CAVA در نپال بدون شکست قهرمان شد و در فینال قزاقستان را سه بر یک شکست داد. حالا دیگر مشخص بود که والیبال زنان ایران هم حرفهای زیادی برای گفتن دارد.
اما آزمون واقعی در قهرمانی زنان آسیا ۲۰۲۶ در تیانجین رقم خورد. ایران در مرحله گروهی چینتایپه را سه بر یک شکست داد و مقابل عراق یکی از یکطرفهترین مسابقات را برگزار کرد؛ سه ست پیاپی با نتایج ۲۵–۴، ۲۵–۷ و ۲۵–۵ به سود ایران تمام شد.
مهمترین اتفاق اما در یکچهارم نهایی رخ داد. ایران مقابل اندونزی ست اول را ۲۵–۱۹ واگذار کرد، اما با وجود این شکست از مسابقه خارج نشد. سه ست بعدی را با نتایج ۲۵–۱۶، ۲۵–۱۲ و ۲۵–۱۷ برد و برای نخستین بار در تاریخ قهرمانی زنان آسیا به نیمهنهایی رسید.
ایران در نیمهنهایی برابر چین، یکی از قدرتهای بزرگ والیبال زنان جهان، سه بر صفر شکست خورد و حالا یک مسابقه تاریخی دیگر پیش رو دارد؛ دیدار ردهبندی مقابل ژاپن.
اهمیت این بازی فقط به مدال برنز آسیا محدود نمیشود. مسابقات قهرمانی آسیا بخشی از مسیر بزرگتری است؛ قهرمان این دوره مستقیماً سهمیه المپیک ۲۰۲۸ لسآنجلس را میگیرد و سه تیم برتر نیز راهی جام جهانی ۲۰۲۷ میشوند. چین و تایلند با صعود به فینال دو سهمیه جام جهانی را گرفتهاند و سومین سهمیه در بازی ایران و ژاپن تعیین خواهد شد.
بنابراین زنان والیبال ایران حالا فقط برای نخستین مدال خود در قهرمانی آسیا بازی نمیکنند؛ آنها یک پیروزی با حضور در جام جهانی فاصله دارند.
موفقیت امروز والیبال زنان ایران شانسی رقم نخورده و حاصل سرمایهگذاری، حضور مربی و ایجاد ساختار است. سؤال اصلی این نیست که زنان والیبال ایران چگونه موفق شدند؛ سؤال مهمتر این است که چرا این ظرفیت برای بالفعل شدن، این همه سال منتظر ماند؟ و در ورزش زنان ایران چند رشته دیگر چنین ظرفیتی دارند؟ چند استعداد، تیم و نسل دیگر هنوز پشت در ایستادهاند و منتظر دیدهشدن، برنامهریزی و سرمایهگذاری هستند تا شاهد حضور موفق آنها در رقابتهای آسیایی، جهانی و حتی المپیک باشیم؟
