
روی بعضی سنگقبرهای ابنبابویه فقط نام و تاریخ تولد و مرگ نوشته نشده است. شعرهایی روی آنها حک شده که از زبان متوفی با زندگان سخن میگوید. روی بعضی دیگر علت مرگ، زمان دقیق درگذشت و حتی شجرهنامه خانوادگی ثبت شده است. سعید روشن، تهرانپژوه، میگوید بخشی از این سنگها که نمونههایی از حجاری، خوشنویسی و شعر دورههای مختلف هستند، در جریان تغییرات آرامستان آسیب دیده یا از بین رفتهاند.
او از تخریب گسترده قبور این آرامستان خبر داد و گفت توسعه حرم شیخ صدوق باعث شده ۱۵۰۰ قبر زیر بتن قرار بگیرد. به گفته روشن، در میان این قبور، افراد شناختهشدهای نیز دفن بودهاند که امروز محل دقیق مزارشان مشخص نیست.
روشن از تخریب مقابر خانوادگی در دهه ۷۰ نیز سخن گفت و مسئولیت آن را متوجه شهرداری تهران دانست. او معتقد است افزایش قیمت قبر در سالهای گذشته، زمینه تغییراتی را فراهم کرده که گاهی با عنوان نوسازی و بهسازی انجام میشوند، اما به سنگمزارهای قدیمی آسیب میزنند.
این تهرانپژوه توضیح داد که در گذشته، اطلاعات بیشتری روی سنگقبرها ثبت میشد. خانوادهها گاهی علت مرگ و زمان دقیق آن را مینوشتند و بعضی نیز نسبتهای خانوادگی را روی سنگ ثبت میکردند. شعر و خوشنویسی هم بخش مهمی از طراحی مزارها بود. بسیاری از این جزئیات در سنگمزارهای امروزی دیده نمیشود.
روشن به مزار غلامرضا تختی نیز اشاره کرد که در مقبره خاندان شمشیری قرار دارد. شمشیری از چهرههای مرتبط با جبهه ملی بود. حسن گلنراقی نیز از دیگر چهرههای شناختهشدهای است که نامش در میان مدفونان این آرامستان دیده میشود.
مهرداد عربستانی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران هم جریان بازدید از این گورستان تاریخی درباره جایگاه آرامستانها در تاریخ شهرها صحبت کرد. به گفته او، گورستانهای تاریخی در بسیاری از شهرهای جهان جزو داراییهای عمومی شناخته میشوند و شهروندان نسبت به حفاظت و استفاده فرهنگی از آنها حق دارند.
عربستانی با اشاره به تختی گفت چهرههایی مانند او دیگر فقط به خانواده یا شهری که در آن زندگی کردهاند تعلق ندارند، بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی جامعه به شمار میروند. او ابراز امیدواری کرد که چنین حقی برای شهروندان ایران نیز به رسمیت شناخته شود.
