
به گزارش آتیه آنلاین، ایران در مسیر یکی از سریعترین روندهای سالمندی جمعیت در جهان قرار گرفته است؛ روندی که بر اساس پیشبینیها، از سال ۱۴۱۵ با پیشی گرفتن تعداد سالمندان از کودکان و از سال ۱۴۲۲ با عبور جمعیت سالمند از جمعیت جوان همراه خواهد شد. کارشناسان معتقدند کاهش موالید، افت نرخ باروری و آماده نبودن زیرساختهای اقتصادی و اجتماعی، چالشهای جدی برای آینده کشور ایجاد میکند.
ایران در جمع پنج کشور نخست با سریعترین رشد سالمندی
به گزارش ایسنا، سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، با اشاره به وضعیت جمعیتی ایران اعلام کرد که اکنون بیش از ۱۰.۵ میلیون نفر از جمعیت کشور، معادل حدود ۱۳ درصد، بالای ۶۰ سال سن دارند. بر اساس معیارهای جهانی، رسیدن سهم سالمندان به بیش از ۷ درصد به معنای ورود یک کشور به مرحله سالمندی است.
به گفته وی، ایران در میان پنج کشور جهان با سریعترین روند رشد جمعیت سالمند قرار دارد و پیشبینی میشود تا سال ۱۴۳۰ حدود ۳۱ تا ۳۲ درصد جمعیت کشور را سالمندان تشکیل دهند؛ وضعیتی که ایران را در گروه جوامع بهشدت سالخورده قرار میدهد.
کاهش موالید و افزایش ۵۴ درصدی جمعیت سالمند
آمارهای جمعیتی نشان میدهد تعداد تولدها در فاصله سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است. شمار موالید از یک میلیون و ۳۸۲ هزار نفر در سال ۱۳۹۰ به حدود ۸۹۲ هزار نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
در مقابل، جمعیت سالمند کشور طی همین دوره ۵۴ درصد افزایش یافته و سهم افراد بالای ۶۰ سال از ۸.۲ درصد به نزدیک ۱۳ درصد رسیده است.
از سال ۱۴۱۵ سالمندان از کودکان بیشتر میشوند
برآوردها نشان میدهد سهم جمعیت زیر ۱۵ سال که اکنون حدود ۱۶ درصد است، تا سال ۱۴۲۹ به ۱۵.۸ درصد کاهش مییابد. در مقابل، سهم سالمندان از ۷.۳ درصد در سال ۱۳۸۴ به حدود ۳۰.۴ درصد در سال ۱۴۲۹ خواهد رسید.
بر این اساس، از سال ۱۴۱۵ تعداد سالمندان از کودکان پیشی میگیرد و از سال ۱۴۲۲ نیز جمعیت سالمند از جمعیت جوان بیشتر خواهد شد. به این ترتیب، ساختار سنی کشور با تحولی اساسی روبهرو میشود.
کاهش باروری؛ عامل تشدید سالمندی جمعیت
حسامالدین علامه، پژوهشگر حوزه سالمندی و رئیس اسبق دبیرخانه شورای ملی سالمندان، یکی از عوامل اصلی این تغییر را ورود متولدین دهههای ۵۰ و ۶۰ به سنین میانسالی و سالمندی و کاهش نرخ باروری به حدود یک فرزند عنوان کرد.
به گفته وی، ایران در سالهای ۱۳۸۳ و ۱۳۸۴ وارد پنجره جمعیتی شد و این فرصت در سال ۱۳۹۱ به اوج رسید، اما از ظرفیت نیروی کار آن دوره برای توسعه اقتصادی، تقویت صندوقهای بازنشستگی و زیرساختهای بیمهای به اندازه کافی استفاده نشد.
چالش معیشت و مراقبت از سالمندان
علامه با اشاره به آمادگی ناکافی ساختار اقتصادی و اجتماعی کشور برای مواجهه با سالمندی جمعیت، نسبت به افزایش فقر سالمندان، تنهایی و کاهش حمایت خانوادگی هشدار داد. به گفته وی، مستمری بخش قابل توجهی از بازنشستگان تنها حدود ۲۵ درصد سبد معیشتی و رفاهی ماهانه آنان را پوشش میدهد.
همچنین سهم سالمندان دارای زندگی مستقل از حدود ۸۳ درصد در سالهای گذشته به ۷۳ درصد در آمار سال ۱۴۰۱ کاهش یافته است. این موضوع ضرورت توسعه مراکز مراقبتی، خدمات حمایتی و برنامههای ویژه سالمندان تنها و نیازمند مراقبت را افزایش میدهد.
ضرورت برنامهریزی برای سالمندی فعال
این پژوهشگر معتقد است مواجهه با سالمندی جمعیت صرفاً به اختصاص بودجههای کلان محدود نمیشود و میتوان از ظرفیت شبکههای محلی، مشارکت داوطلبانه، بازنشستگان و ارتباط میاننسلی برای حمایت از سالمندان استفاده کرد.
توسعه سامانه جامع سالمندی، مناسبسازی محیطهای شهری، آموزش خانوادهها و تقویت خدمات محلهمحور از جمله اقداماتی است که میتواند به بهبود کیفیت زندگی سالمندان و کاهش پیامدهای این تحول جمعیتی کمک کند.

