تلاش دولت برای بازنگری اعتبار کالابرگ به اردیبهشت نرسید و حالا بحث بر سر میزان افزایش آن است؛ تغییری که به شرایط اقتصادی کشور بعد از جنگ گره خورده است.
اواخر فروردین امسال سخنگوی دولت از بررسی افزایش رقم کالابرگ خبر داد و اعلام کرد که پس از بررسیهای کارشناسی اطلاعات تکمیلی اعلام میشود؛ تغییری که قرار بود به اردیبهشت برسد اما هنوز در مرحله چانهزنی است. پیشنهاد بازنگری اعتبار کالابرگ مبتنی بر مجوزی است که در آییننامه «تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت» در تاریخ دهم دی ماه سال گذشته پیشبینی شده است. طبق این آییننامه هزینه سبد اقلام مشمول کالابرگ میتواند در بازههای فصلی متناسب با تغییرات قیمتی تغییر کند. پیشنهاد این تغییرات میتواند به دو صورت انجام شود: یا اعتبار کالابرگ افزایش پیدا کند یا سبد کالای مشخصی با نرخ ثابت در یک بازه فصلی در نظر گرفته شود.
تا امروز ارقام و پیشنهادات مختلفی درباره این تغییر مطرح شده که هیچکدام تایید نشده است. یکی از این پیشنهادات افزایش 20 تا 30 درصدی اعتبار کالابرگ است که از سوی پیمان فلسفی، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس، مطرح شد. پیشنهاد دیگر، دوبرابر کردن این اعتبار است که علی بابایی کارنامی، رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، مطرح و اعلام کرد که این پیشنهاد در کارگروهی با حضور معاون اول رئیس جمهور مورد استقبال قرار گرفته است. با این حال وزارت رفاه تاکید میکند که تا امروز هیچ پیشنهادی درباره رقم تغییر اعتبار کالابرگ اعلام نکرده است. آخرین اقدام دولت درباره کالابرگ هم تشکیل کارگروه ویژه برای آن بود و حالا همه منتظر بررسی سه پیشنهاد وزارت رفاه ماندهاند.
ایمان زنگنه، سخنگوی معاونت رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در گفتوگو با آتیهآنلاین توضیح میدهد که سناریوهای بازنگری اعتبار کالابرگ از سوی وزارت رفاه مطرح شده و در کمیسیونهای تخصصی دولت و تنظیم بازار در حال بررسی است. به گفته او در حال حاضر سه پیشنهاد برای این بازنگری از سوی وزارت تعاون مطرح شده است.
سناریوی اول مربوط به سبدی با ۲۳۸۶ کیلو کالری روزانه است که انستیتو تغذیه آن را تایید کرده است. بر این اساس قیمتهای قبلی و جدید به صورت فصلی به دست میآید و مشخص خواهد شد که چند درصد افزایش در قیمت این اقلام رخ داده است. پیشنهاد دوم بر اساس سبد ۲۱۰۰ کیلو کالری روزانه و شامل همان ۱۱ قلم کالابرگ قبلی به علاوه میوه است. پیشنهاد سوم هم رقمی است که بر اساس افزایش نرخ ارز تالار دوم تعیین میشود که به نهادههای کشاورزی و کالاهای اساسی اختصاص پیدا میکند.
سخنگوی معاونت رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی توضیح میدهد که با وجود مطرح شدن این سه پیشنهاد، باید به شرایط مالی دولت نیز توجه کرد: «طبق گفته وزیر کار پیشنهاد افزایش مبلغ کالابرگ به دولت ارائه شده و قرار بود درباره اجرای مرحله جدید این طرح تا ۱۵ اردیبهشت ماه تصمیمگیری شود. رئیس جمهور دستور داده با توجه به تغییرات نرخ ارز، مبلغ این حمایت بازنگری شود. علاوه بر این رییس بانک مرکزی نیز اشاره کرده است که رقم اعتبار کالابرگ، باید مطابق منابع و مصارف دولت تعیین شود. فرجام این سناریوها هرچه باشد، در کارگروه ماده 13 مطرح میشود. طبق آییننامه بهبود معیشت و تضمین امنیت غذایی، مجوز لازم به کارگروه داده شده تا درخصوص این موضوع هم تصمیمگیری شود.»
او تاکید میکند که بحث بازنگری اعتبار کالابرگ فعلا در این مرحله قرار دارد و تصمیم جدیدی گرفته نشده است. علاوه بر این هیچ رقمی درباره تغییر اعتبار کالابرگ از سوی این وزارتخانه مطرح نشده است: «اولویت وزارت کار این است که جبران متناسبی در زمینه اعتبار کالابرگ انجام شود، در عین حال باید اقتضائات کشور مثل بازسازیهای مرتبط با جنگ، اعطای تسهیلات به بنگاههای اقتصادی آسیبدیده و شرایط اشتغال و بیکاری و سایر موارد را نیز در نظر گرفت. هرچند با وجود همه این موضوعات، این وزارتخانه به تناسب افزایش میزان اعتبار با تغییرات قیمت در بازههای فصلی عمل و پیشنهادات خود را مطرح کرده است.»
سخنگوی معاونت رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی توضیح میدهد با توجه به اینکه در این ارتباط صرفا این وزارتخانه تصمیمگیر نیست، نمیتوان بازه زمانی مشخصی برای افزایش اعتبار کالابرگ اعلام کرد، با این حال پیش از این عنوان شده بود که اگر سناریوی افزایش اعتبار کالابرگ تصویب شود، مابهالتفاوت اردیبهشت ماه به حساب سرپرستان خانوار واریز خواهد شد.
برخی از کارشناسان اقتصادی تاکید میکنند با توجه به اینکه کالابرگ قرار بود یک سپر تورمی باشد، در نتیجه افزایش اعتبار آن نباید به عاملی تورمزا تبدیل شود؛ به همین دلیل بهتر است آن را متناسب با نسبت افزایش نرخ ارز بازار مبادله تغییر داد که نرخ آن در این روزها به حدود 150 هزارتومان رسیده است.
محل تأمین بودجه کالابرگ، اختلاف قیمت ارز آزاد با نرخ 28500تومانی ( نرخ مبنا) است؛ رقمی که در زمان شروع طرح یعنی دی ماه 1404 نزدیک 100 هزار تومان بود و حالا با افزایش قیمت ارز مبادلهای، حدود 20 تا 30 درصد افزایش داشته است. نرخ ارز مبادلهای پیش از عید و در زمان شروع طرح حدود ۱۰۰ هزار تومان با نرخ ارز مبنا ( یعنی 28 هزار و 500 تومان) فاصله داشت. برای رسیدن به رقم اعتبار کالابرگ، رقم 10 میلیارد دلار مربوط به واردات کالاهای اساسی در این مابهالتفاوت ضرب و بین 80 میلیون نفر جمعیت هدف اولیه سرشکن شد. این فرمولی است که طبق آن به عدد یک میلیون تومان کالابرگ ماهیانه به ازای هرنفر رسید. حالا با افزایش نرخ ارز مبادلهای – حدود 20 هزار تومان، نزدیک 16 درصد- این مابهالتفاوت هم تغییر میکند. پیشنهاداتی که درباره افزایش 20 تا 30 درصدی این اعتبار از مجلس شنیده میشود هم نزدیک به همین رقم است.
نکته مهم این است که تغییر تعداد اقلام کالابرگ، تابع افزایش اعتبار آن نیست و تنها با تصمیم کارگروه امنیت غذایی تغییر میکند. در حال حاضر گزارشهای وزارت رفاه از رفتار خرید مردم نشان میدهد که آنها در مراجعه به سوپرمارکتهای محلی درخواست خرید اقلامی غیر از آن 11 قلم کالای اساسی مصوب کالابرگ را دارند؛ به همین دلیل برخی فروشگاههای زنجیرهای پیشنهاد کردهاند کالاهایی دیگر مثل ماهی تن، مواد غذایی کنسروی، خرما و عسل و میوه و سبزیجات هم به اقلام کالابرگ اضافه شود.
در نهایت بررسی پیشنهادات دولت درباره بازنگری اعتبار کالابرگ به اردیبهشت نرسید و حالا باید منتظر ماند و دید که آیا این تغییر در خردادماه اعمال میشود؟ تغییری که با توجه به تاکیدات زیاد دولت درباره لزوم انطباق آن با شرایط اقتصادی کشور، چندان زیاد به نظر نمیرسد.
