حامیان طبیعت در بحبوحه تهدیدهای مرگبار واحدهای دفاعی تشکیل می‌دهند

بر اساس تازه‌ترین آمار سالانه سازمان مستقل ناظر «گلوبال ویتنس»، سال گذشته در هر سه روز، به‌طور میانگین یک مدافع طبیعت و زمین به قتل رسید و همین مسئله بسیاری از جوامع را به تشکیل واحدهای دفاع از خود واداشت.

گروه‌های جرائم سازمان‌یافته یا قاتلان حرفه‌ای در بیش از یک‌سوم از ۱۲۴ قتل مدافعان محیط‌زیست و زمین در سال ۲۰۲۵ دخیل بودند. فعالیت‌های قاچاق مواد مخدر با نفوذ به سرزمین‌های بومی و جرائم زیست‌محیطی، از جمله قطع غیرقانونی درختان و استخراج غیرمجاز طلا، در بسیاری از این موارد با یکدیگر تداخل داشتند.

این وضعیت به‌ویژه در آمریکای لاتین مشهود بود؛ منطقه‌ای که ۸۵ درصد از مرگ‌های ثبت‌شده در سال گذشته در میان افرادی را به خود اختصاص داد که برای حفاظت از جنگل‌ها، رودخانه‌ها و دیگر زیست‌بوم‌ها تلاش می‌کردند.

کلمبیا با ۳۹ مورد قتل، بالاترین آمار را داشت و پس از آن برزیل با ۲۶ و هندوراس با ۱۲ مورد قرار گرفتند. در آسیا، فیلیپین خطرناک‌ترین کشور برای مدافعان بود و ۱۲ نفر در این کشور کشته شدند؛ بسیاری از این قتل‌ها در جریان سرکوب‌های نیروهای امنیتی دولتی رخ داد.

از زمانی که «گلوبال ویتنس» در سال ۲۰۱۲ ثبت آمار را آغاز کرد، شمار کلی مرگ‌ها و ناپدیدشدن‌های مدافعان طبیعت و زمین به ۲۳۷۵ مورد رسیده است؛ رقمی که با تلفات یک جنگ در مقیاس کوچک قابل مقایسه است.

از سوی دیگر، رقم کلی قتل‌ها طی دو سال گذشته کاهش یافته است؛ از ۱۹۶ مورد در سال ۲۰۲۳ به ۱۴۲ مورد در سال ۲۰۲۴ و سپس ۱۲۴ مورد در سال ۲۰۲۵. با این حال، نویسندگان گزارش می‌گویند این آمار احتمالا کمتر از میزان واقعی است، زیرا جمع‌آوری داده‌ها در مناطق جنگی و حکومت‌های اقتدارگرا دشوار است.

بسیاری از کشورها و شرکت‌ها همچنین حملات غیرمرگباری علیه مدافعان انجام می‌دهند؛ از جمله جرم‌انگاری فعالیت آنها و راه‌اندازی کارزارهای آنلاین.

اکنون بسیاری از مدافعان در معرض تهدیدهای فزاینده جرائم سازمان‌یافته قرار دارند، در حالی که حمایت جامعه بین‌المللی هم کاهش یافته است؛ بخشی از این وضعیت به دلیل کاهش کمک‌های دولت آمریکاست. گزارش می‌گوید: «برچیده شدن USAID، که پیش‌تر از طرح‌هایی برای حمایت از مردم بومی در مدیریت سرزمین‌های خودشان پشتیبانی می‌کرد، پیامدهای بسیار جدی برای مدافعان داشته است.»

تقریبا سه‌چهارم قتل‌های ثبت‌شده در سال ۲۰۲۵ مربوط به مردم بومی و کشاورزان خرده‌پا بود که به دلیل دفاع از زمین‌های خود هدف قرار گرفتند. با کاهش کمک‌های خارجی، شمار فزاینده‌ای از این جوامع در حال ایجاد سازوکارهای دفاع سرزمینی مستقل هستند.

گزارش نمونه «گارد بومی کاکاتایبو» در آمازون پرو را برجسته می‌کند. از سال ۲۰۲۰ تاکنون، در پی افزایش نفوذ گروه‌های تبهکار به جنگل، شش نفر از رهبران این جامعه کشته شده‌اند. این گارد در سال ۲۰۲۲ با چند ده نیروی داوطلب آغاز به کار کرد و اکنون بیش از ۱۵۰ داوطلب در ۱۰ پایگاه دارد.

«سگوندو ایسپون»، فرمانده این سازمان می‌گوید که گروه‌های دفاع از خود می‌توانند منفعتی جهانی داشته باشند: «دفاع از سرزمین‌مان برای ما به‌عنوان یک جامعه و یک ملت اهمیت دارد و به افتخار ماست که از اقلیمی که همه به آن وابسته‌ایم حمایت می‌کنیم. در فرهنگ ما، کار دفاع از منابع و سرزمین از سنین پایین آموزش داده می‌شود. اما برای نسل جدیدی که در حال رشد است، این کار بیش از هر زمان دیگری خطرناک شده است.»

دست‌کم ۱۲ جامعه دیگر در پرو هم واحدهای دفاع از خود تشکیل داده‌اند. سازمان‌های مشابه چند سال است که در کلمبیا و برزیل نیز فعالیت می‌کنند. با این حال، این اقدام خطرناک است. سال گذشته هفت نگهبان بومی کشته شدند و در دست‌کم پنج مورد از این قتل‌ها، ارتباط با جرائم سازمان‌یافته گزارش شد.

بسیاری از جوامع جنگل‌نشین می‌گویند تهدید قاچاقچیان مواد مخدر بیش از گذشته به آنها نزدیک شده است. در ماه ژوئیه، رهبران قوم «آشانینکا» در مرز برزیل و پرو پس از آنکه مردان مسلح و نقاب‌دار وارد خانه‌هایشان شدند و ظاهرا در جست‌وجوی اهدافی برای ترور بودند، از دولت درخواست کمک کردند.

«گلوبال ویتنس» اعلام کرد که در حوضه اوکایالی در سوی دیگر مرز، تولید گیاه کوکا بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ ۶۰۰ درصد افزایش یافته است. این روند گروه‌های تبهکار را به گسترش شبکه‌های قاچاق، از جمله از طریق ایجاد جاده‌ها و مسیرهای غیرقانونی در جنگل سوق می‌دهد.

فساد هم خطرهای پیش روی حافظان جنگل را افزایش داده است، زیرا بسیاری از سیاستمداران و نیروهای پلیس محلی از قاچاقچیان پول دریافت می‌کنند.

جوامع جنگل‌نشین از دولت‌ها می‌خواهند برای کاهش این فشارها به آنها کمک کنند، اما نگرانی‌هایی وجود دارد که روند موجود در جهت عکس حرکت کند. بسیاری از دولت‌های راست‌گرا با حمایت آمریکا در حال اجرای عملیات نظامی علیه کشت‌کنندگان گیاه کوکا و قاچاقچیان مواد مخدر هستند؛ اقدامی که گروه‌های قاچاق مواد مخدر را به سمت مناطق دورافتاده‌تر و سرزمین‌های بومی سوق می‌دهد.

«ریکاردو سوبرون»، رئیس پیشین دفتر مبارزه با مواد مخدر پرو می‌گوید بسیاری از جوامع در مرز پرو و کلمبیا هم تحت تاثیر این وضعیت قرار گرفته‌اند. او گفت: «ما در شرایطی قرار داریم که گروه‌های جنایتکار فراملی، زندگی روزمره مردم بومی هویتوتو، کیچوا، بورا و سکویا را در اختیار گرفته‌اند؛ جوامعی که در امتداد حوضه پوتومایو زندگی می‌کنند.»

او افزود که تهدید علیه رهبران محلی، مدافعان محیط‌زیست و فعالان حقوق بشر که خواستار حضور موثرتر دولت هستند، به‌طور ویژه نگران‌کننده است. سوبرون نگران است که دولت‌های جدید راست‌گرا که در کشورهای آسیب‌دیده به قدرت رسیده‌اند، با نظامی‌کردن این درگیری مطابق با اولویت‌های «سپر آمریکا» در دولت ترامپ، شرایط را وخیم‌تر کنند.

«گلوبال ویتنس» از مقام‌های دولتی خواسته است به جای دشوارتر کردن فعالیت مدافعان طبیعت و زمین، به نقش آنها احترام بگذارند و با آنها همکاری کنند.

«توبی هیل»، نویسنده اصلی این گزارش گفت: «مدافعان، چشم‌ها و گوش‌های جهان در میدان هستند. به لطف آنهاست که می‌دانیم چه زمانی زیست‌بوم‌ها در حال نابودی‌اند، جنگل‌ها در کجا قطع می‌شوند یا رودخانه‌ها کجا آلوده می‌شوند. نباید هزاران مدافعی را فراموش کنیم که در سراسر جهان هر روز برای حفاظت از سرزمین‌ها و فرهنگ‌های خود و در شرایطی که فشارها رو به افزایش است تلاش می‌کنند.»

منبع: گاردین