در رقابت جهانی برای جذب نیروی کار متخصص، کره جنوبی مسیر تازهای را دنبال میکند: تبدیل دانشگاهها به دروازهای برای ورود استعدادهای خارجی و تامین نیروی انسانی مورد نیاز صنایع پیشرفته. کشوری که با کاهش جمعیت جوان و کمبود نیروی متخصص در حوزههایی مانند هوش مصنوعی و نیمهرساناها روبهرو است، تلاش میکند با جذب دانشجویان خارجی، بخشی از نیاز آینده بازار کار خود را تامین کند.
این سیاست بخشی از راهبرد گستردهتر کره جنوبی برای حفظ جایگاه خود در صنایع فناوری است؛ صنایعی که بهشدت به مهندسان، پژوهشگران و متخصصان علوم پایه و فناوری نیاز دارند. دولت این کشور پیشبینی میکند تا سال ۲۰۴۰، صنعت نیمهرساناها به حدود ۱۰۰ هزار نیروی متخصص جدید نیاز داشته باشد.
یکی از نمونههای اصلی این سیاست، دانشگاه «سونگکیونکوان» است؛ دانشگاهی که در سالهای اخیر به دلیل ارتباط نزدیک با گروه سامسونگ، نقشی فراتر از یک مرکز آموزشی پیدا کرده است.
این دانشگاه که قدیمیترین دانشگاه کره جنوبی محسوب میشود، از سال ۱۹۹۶ همکاری راهبردی با سامسونگ را آغاز کرده است. بر اساس این همکاری، برخی رشتههای تخصصی مانند مهندسی سیستمهای نیمهرسانا، نرمافزار هوشمند و مهندسی باتری با مشارکت این شرکت طراحی و مدیریت میشوند. نتیجه این مدل، ایجاد یک مسیر مستقیم میان آموزش دانشگاهی و استخدام در صنایع فناوری است؛ مسیری که از طریق بورسهای تحصیلی، دورههای کارآموزی و برنامههای استخدامی، دانشجویان را به شرکتهایی مانند سامسونگ الکترونیکس، سامسونگ دیسپلی و سامسونگ SDI متصل میکند.
حدود ۳۰ درصد از فارغالتحصیلان رشتههای مهندسی این دانشگاه در نهایت در سامسونگ الکترونیکس یا دیگر شرکتهای وابسته به این گروه مشغول به کار میشوند.
اما هدف این همکاری تنها تربیت نیروی داخلی نیست. کره جنوبی اکنون دانشگاهها را به ابزاری برای جذب استعدادهای بینالمللی تبدیل کرده است.
در سال ۲۰۲۵، بیش از ۵۵۰ دانشجوی خارجی در رشتههای مهندسی دانشگاه سونگکیونکوان تحصیل میکردند؛ از میان آنها حدود ۲۴۰ نفر از چین و ۱۳۰ نفر از کشورهای جنوب شرق آسیا مانند ویتنام، مالزی و اندونزی بودند.
برای «نگوین نات مین»، دانشجوی ۲۰ ساله ویتنامی، همین ارتباط میان دانشگاه و صنعت یکی از دلایل اصلی انتخاب کره جنوبی بود. او به عنوان محصل در رشته علوم کامپیوتر و مهندسی، میگوید پیوند دانشگاه با سامسونگ نقش مهمی در تصمیم او داشته است.
سامسونگ هم در این میان یکی از عوامل مهم جذابیت کره جنوبی برای دانشجویان کشورهای آسیایی است. این شرکت بزرگترین سرمایهگذار خارجی در ویتنام محسوب میشود و مجموع سرمایهگذاریهای آن در این کشور از ۲۳ میلیارد دلار فراتر رفته است. سامسونگ همچنین یکی از بزرگترین کارفرمایان نیروی متخصص فناوری در ویتنام است. این شرکت در ماه مه اعلام کرد که قصد دارد یک مرکز آزمایش تراشه به ارزش ۱.۵ میلیارد دلار در نزدیکی هانوی احداث کند که فعالیت آن از سال ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد.
سیاست جذب نیروی انسانی خارجی تنها به همکاری دانشگاهها با شرکتها محدود نیست. دولت کره جنوبی هم برنامههای گستردهای برای افزایش حضور دانشجویان و متخصصان خارجی در این کشور اجرا میکند.
وزارت آموزش کره جنوبی در سال ۲۰۲۳ طرح «مطالعه در کره ۳۰۰ هزار» را آغاز کرد که هدف آن افزایش تعداد دانشجویان بینالمللی از حدود ۲۰۸ هزار نفر در سال ۲۰۲۳ به ۳۰۰ هزار نفر تا سال ۲۰۲۷ بود. این هدف در اواخر سال ۲۰۲۵ محقق شد.
این برنامه بهطور مستقیم آموزش عالی را با نیازهای بازار کار آینده کره جنوبی پیوند میدهد. تمرکز اصلی آن جذب دانشجویان بیشتر در رشتههای علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات است. همچنین دولت تلاش کرده است با افزایش دورههای انگلیسیزبان و سادهتر کردن قوانین ویزا و اشتغال، ماندن فارغالتحصیلان خارجی در بازار کار کره را آسانتر کند.
در همین راستا، برنامه ویزای K-STAR برای منابع انسانی پیشرفته در علوم و فناوری راهاندازی شده است. این برنامه مسیر اقامت بلندمدت را برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشگران خارجی کوتاهتر میکند؛ بهگونهای که مدت لازم برای درخواست اقامت دائم از شش سال به سه سال کاهش یافته و برای پژوهشگران برجسته مسیر سریعتری برای دریافت تابعیت فراهم میشود.
مقامهای کره جنوبی هدفگذاری کردهاند از طریق این برنامه سالانه بیش از ۴۰۰ متخصص خارجی در حوزه علوم و فناوری جذب کنند؛ در حالی که این رقم اکنون حدود ۱۰۰ نفر است.
تمرکز کره جنوبی بر جذب نیروی متخصص از کشورهای آسیایی بهویژه جنوب شرق آسیا افزایش یافته است. دادههای وزارت آموزش این کشور نشان میدهد که در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۱ هزار و ۵۰۰ دانشجوی جنوب شرق آسیا در رشتههای مهندسی دانشگاههای کره جنوبی تحصیل میکردند.
دانشجویان ویتنامی با سهم ۷۴.۵ درصدی بزرگترین گروه را تشکیل میدادند و پس از آنها دانشجویان میانمار با ۹.۶ درصد، مالزی با ۴.۸ درصد و اندونزی با ۱.۳ درصد قرار داشتند.
مین میگوید اگرچه هنگام ورود به کره جنوبی زبان کرهای را به اندازه کافی نمیدانست، اما این موضوع مانعی برای او ایجاد نکرد، زیرا کلاسهایش به زبان انگلیسی برگزار میشوند و بیشتر همکلاسیهایش هم به این زبان مسلط هستند.
او که قرار است چهار ماه در دانشگاه فناوری نانیانگ سنگاپور در قالب برنامه تبادل دانشجو حضور داشته باشد، قصد دارد پس از پایان دوره کارشناسی ارشد در کره جنوبی، تحصیلات دکترا را در سنگاپور ادامه دهد.
او میگوید: «شهرت بینالمللی دانشگاههای سنگاپور بسیار بالاست و فرصت ارتباط با شرکتهای بزرگ جهانی را فراهم میکند. آموزش در کره جنوبی بیشتر برای نیازهای صنعت این کشور طراحی شده است، بنابراین امیدوارم ادامه تحصیل در سنگاپور دیدگاه گستردهتری به من بدهد.»
«رایحان محمد سیهران»، دانشجوی ۲۴ ساله اندونزیایی، نمونه دیگری از دانشجویان خارجی است. او پس از دریافت مدرک کارشناسی ارشد از دانشگاه سونگکیونکوان، اکنون بهعنوان مهندس هوش مصنوعی در سئول کار میکند و قصد دارد دستکم پنج سال در کره جنوبی بماند.
او ابتدا قصد داشت در آلمان تحصیل کند، اما به دلیل دریافت بورس تحصیلی بدون تعهد بازپرداخت و نبود الزام به دانستن زبان کرهای، کره جنوبی را انتخاب کرد.
او میگوید: «اینجا میتوانم به زبان انگلیسی تحصیل کنم، بدون اینکه نیاز به مهارت زبان کرهای داشته باشم.»
«مهرانی بهار»، دانشجوی ۲۵ ساله اندونزیایی که برای تحصیل در رشته علوم کامپیوتر و تمرکز بر امنیت سایبری به کره جنوبی آمده است هم میگوید این کشور یکی از بهترین مقاصد تحصیل فناوری در آسیاست.
او میگوید: «زندگی در یک کشور آسیایی برایم راحتتر است. اما فراتر از این، معتقدم کره جنوبی یکی از قویترین مکانها برای تحصیل فناوری است.»
تلاش کره جنوبی نشان میدهد رقابت آینده میان اقتصادها تنها بر سر سرمایه و فناوری نخواهد بود؛ بلکه کشورها برای جذب و حفظ نیروی انسانی متخصص، بهعنوان مهمترین سرمایه اقتصاد دیجیتال، وارد رقابتی جهانی شدهاند.
برگرفته از: straitstimes.com
