اشک و امید برای کارگران خانگی مهاجر؛ روایت یک نجات‌یافته که به مددکار دیگران تبدیل شد

«سالواسیون باریوس» پس از سال‌ها گوش دادن به داستان‌های کارگران مهاجر آزار دیده و درمانده، دقیقا می‌داند که از چه حرف می‌زند: «اگر میز من دهان داشت، فریاد می‌زد و گریه می‌کرد».

سالی به عنوان مسئول میز مهاجرتِ شهر تالیسای در نکروز غربی (فیلیپین) خدمت می‌کند. او به کارگران خارجی فیلیپینی، کارگران خانگی مهاجر و خانواده‌هایشان در سخت‌ترین لحظات زندگی کمک می‌کند. او حمایت، راهنمایی و گوش‌هایی شنوا برای کارگرانی فراهم می‌کند که با آزار، استثمار، مشکلات مهاجرتی و مسائل خانوادگی روبرو هستند.

آنچه بسیاری نمی‌دانند این است که سفر سالی با تجربه دردناک خودش به عنوان یک کارگر خانگی مهاجر آغاز شد.

سالی در سال ۱۹۹۷ فیلیپین را به قصد کار در خارج از کشور ترک کرد. مانند بسیاری از مادران فیلیپینی، او انگیزه‌ای ساده داشت: آرزوی تحصیل خوب برای فرزندانش.

او می‌گوید: «هرگز آرزوی ثروتمند شدن نداشتیم. تنها چیزی که می‌خواستیم این بود که بچه‌هایمان تحصیلات خوبی داشته باشند.»

اما واقعیتی که با آن روبرو شد، سرآغاز مصیبتش بود؛ چیزی دور از آن زندگی بهتری که آرزویش را داشت.

ساعت‌های طولانی کار می‌کرد و گاهی از ساعت ۳ صبح برای کار بیدار می‌شد. تنها چند ماه پس از ورود، کارفرمایش شروع به آزار او کرد. آزار به تدریج شدیدتر شد تا اینکه او مخفیانه با آژانس کاریابی خود تماس گرفت و درخواست کمک کرد. او پیش از آنکه وخیم‌تر شدن اوضاع، نجات یافت.

این تجربه اثری ماندگار بر زندگی او گذاشت. سالی به یاد می‌آورد: «این تجربه به من آموخت که تسلیم نشوم. اگر ما برای حقوق خود مبارزه نکنیم، چه کسی مبارزه خواهد کرد؟»

خوشبختانه، او بعدا کارش را نزد خانواده‌ای دیپلمات پیدا کرد که با او با احترام و کرامت رفتار می‌کردند. با این همه هرگز ترس و احساس درماندگی آن ماه‌های سخت را فراموش نکرد.

آن خاطرات سال‌ها بعد ماموریت سالی برای کمک به دیگران را شکل دادند. داستان او بازتاب تجربه بسیاری از کارگران خانگی است که برای مدت‌ها بدون حمایت و شناسایی مناسب کار می‌کردند.

همین واقعیت بود که منجر به تصویب «کنوانسیون کارگران خانگی، ۲۰۱۱ (شماره ۱۸۹)» شد. این کنوانسیون تاکید می‌کند که کارگران خانگی از همان حقوق و حمایت‌های سایر کارگران برخوردار هستند.

امسال پانزدهمین سالگرد این کنوانسیون است و فیلیپین نقشی تاریخی در این زمنیه ایفا کرد. تصویب و اجرایی شدن آن توسط فیلیپین انجام شد؛ کشوری که کنوانسیون و تعهد به کار شایسته برای کارگران خانگی را برجسته ساخت.

«خالد حسن»، مدیر دفتر کشوری سازمان بین‌المللی کار (ILO) در فیلیپین، تاکید می‌کند: «از آن زمان تاکنون تغییرات زیادی رخ داده است. اکنون بسیاری از کارگران خانگی بیشتر دیده می‌شوند. کار آنها به طور فزاینده‌ای به رسمیت شناخته می‌شود. تعداد بیشتری از کارگران خانگی از حمایت قانونی، قراردادهای کتبی، حداقل دستمزد، حمایت اجتماعی و دسترسی به راه‌های جبران خسارت برخوردارند. اینها دستاوردهای مهمی هستند، اما هنوز کار زیادی باقی مانده است.»

برای سالی، اهمیت این حمایت‌ها عمیقا شخصی است. بسیاری از کارگران مهاجری که به دفتر او مراجعه می‌کنند، زنانی هستند که خشونت، آزار یا استثمار را تجربه کرده‌اند. برخی آنقدر می‌ترسند که حرف نمی‌زنند. برخی دیگر معتقدند چاره‌ای جز تحمل آزار ندارند، زیرا خانواده‌هایشان به پولی که به خانه می‌فرستند وابسته‌اند.

او می‌گوید: «وقتی به داستان‌های آزار گوش می‌دهم و حمایت روانی-اجتماعی ارائه می‌دهم، نمی‌توانم جلوی اشک‌هایم را بگیرم و گریه می‌کنم.»

برخی پرونده‌ها واقعا دلخراش بوده‌اند. سالی به یاد می‌آورد که به کارگران خانگی مهاجری کمک کرده که در خارج از کشور خشونت جنسی را تجربه کرده بودند و وقتی به خانه بازگشتند، با طرد و انگ اجتماعی روبرو شدند. چنین تجربیاتی ضرورت وجود فضاهای امنی را نشان می‌دهد که بازماندگان بتوانند در آن بدون ترس یا قضاوت، کمک بگیرند.

با حمایت سازمان بین‌المللی کار، سالی و همکارانش آموزش‌هایی را دریافت کردند که در ابتدا از طریق برنامه «ایمن و عادلانه» (Safe and Fair Programme) ارائه شد. این آموزش‌ها به آنها آموخت چگونه با دقت، محرمانگی و احترام به این موقعیت‌ها پاسخ دهند. این درس‌ها به آنها کمک کرد تا نسبت به نیازهای کارگران مهاجر زن و بازماندگان خشونت حساستر شوند.

سالی همچنین به سازماندهی کارگران مهاجر در شهر تالیسای کمک و از ایجاد «میز کمک به کارگران خارجی» (OFW Helpdesk) در این شهر حمایت کرد. این میز، اطلاعات و خدمات را برای کارگران و خانواده‌هایشان قبل از اعزام، در طول اشتغال در خارج و پس از بازگشت به خانه فراهم می‌کند. همچنین به کارگران مضطرب کمک کرده، از تلاش‌های نجات حمایت و به اتصال مهاجران به حمایت اجتماعی و خدمات بازگشت به جامعه کمک می‌کند.

سالی می‌گوید: «بسیاری از زنان و کارگران خانگی مهاجر که خشونت و آزار را تجربه کرده‌اند، نمی‌دانند چه کار کنند. ما آماده شنیدن هستیم. ما همچنین به کارگران خارجی آواره و مضطرب، از جمله نجات و پیگیری پرونده‌ها در هماهنگی با دولت محلی، کمک می‌کنیم.»

سالی همچنان از کار شایسته برای کارگران خانگی، محیط‌های کاری امن‌تر برای زنان و رهایی از خشونت و آزار حمایت می‌کند. او همچنین کارگران را با «کنوانسیون خشونت و آزار، ۲۰۱۹ (شماره ۱۹۰)» آشنا می‌کند و در این زمینه به آنها آموزش می‌دهد؛ کنوانسیونی که فیلیپین نیز آن را تصویب کرده است تا اطمینان حاصل شود که همه کارگران می‌توانند بدون ترس از آزار کار خود را انجام دهند.

سالی می‌گوید مهم‌ترین چیز این است که کارگرانی که خانه را به امید فردایی بهتر ترک می‌کنند، در مسیر این جستجو، کرامت و احترام خود را از دست ندهند. سالی از یک کارگر خانگی که برای حقوق خود جنگید، به یک مدافع تبدیل شد و به تعداد بی‌شماری دیگر کمک ‌کرد تا حمایت، پشتیبانی، قدرت و امید را پیدا کنند.

منبع: ILO