گزارش جدید «ویژوال کپیتالیست» نشان میدهد صادرات مواد غذایی به یکی از واضحترین معیارهای قدرت اقتصادی جهانی تبدیل شده است. بر اساس دادههای سازمان تجارت جهانی، تنها ۱۰ کشور تقریبا نیمی از کل صادرات مواد غذایی جهان را به خود اختصاص دادهاند.
این ۱۰ کشور در کنار ۲۰ صادرکننده بزرگ دیگر، بیش از ۸۰ درصد از بازار ۱.۵ تریلیون دلاری صادرات کشاورزی جهان را در اختیار دارند.
کشورهای قاره آمریکا هسته اصلی سیستم تجارت غذایی جهان را تشکیل میدهند. ایالات متحده، برزیل، کانادا و مکزیک در مجموع حدود ۳۰ درصد از صادرات جهانی محصولات کشاورزی را به خود اختصاص دادهاند. این کشورها طیف گستردهای از غلات، گوشت، مواد غذایی فرآوریشده و دانههای روغنی را صادر میکنند.
علیرغم اینکه چین بزرگترین تولیدکننده محصولات کشاورزی جهان است، در رتبهبندی صادرات از آمریکا و برزیل عقبتر است. علت اصلی این است که بخش بزرگی از تولیدات کشاورزی چین در داخل این کشور مصرف میشود.
در حالی که قاره آمریکا در ارزش کلی صادرات پیشتاز است، چند اقتصاد منطقه آسیا-اقیانوسیه نقشهای تخصصی مهمی در زنجیره تامین جهانی مواد غذایی ایفا میکنند. استرالیا با صادرات گوشت گاو، گندم و جو، یکی از بزرگترین صادرکنندگان مواد غذایی جهان است و تامینکننده مهمی برای بازارهای آسیا محسوب میشود. اندونزی نیز یکی از قدرتهای جهانی در صادرات روغن پالم است که یکی از پرمصرفترین مواد اولیه غذایی در جهان به شمار میرود.
بزرگترین صادرکنندگان اروپایی کمتر در مقیاس و بیشتر در زمینه تخصص، کارایی و محصولات با ارزش بالا رقابت میکنند. هلند با وجود وسعت کوچک خود، یازدهمین صادرکننده بزرگ مواد غذایی جهان است. این موفقیت به دلیل کشاورزی بسیار کارآمد، کشت گلخانهای پیشرفته و نقش این کشور به عنوان یک مرکز تجاری اصلی در اروپا است. فرانسه و آلمان نیز با صادرات طیف گستردهای از غلات، لبنیات، مواد غذایی فرآوریشده و نوشیدنیها، از رهبران جهانی صادرات باقی ماندهاند.
اختلالات اخیر در حملونقل دریایی (مانند بحران در تنگه هرمز) و افزایش هزینههای انرژی، فشار بر زنجیرههای تامین مواد غذایی را افزایش داده است. از آنجا که کشاورزی به شدت به سوخت، کود و شبکههای حملونقل وابسته است، بیثباتی ژئوپلیتیکی میتواند به سرعت هزینههای تولید و حملونقل را در سراسر جهان افزایش دهد.
این وضعیت، اهمیت راهبردی صادرکنندگان بزرگ مواد غذایی مانند ایالات متحده، برزیل، کانادا و استرالیا را افزایش داده است. این کشورها دارای مقیاس و زیرساختهایی هستند که به آنها اجازه میدهد در دورههای اختلال، تامینکنندگان قابل اعتمادی باقی بمانند.
