پایتخت ایران، تهران، در حالی ششمین سال پیاپی خشکسالی را تجربه میکند که هشدارهای کارشناسان سازمان هواشناسی نسبت به آیندهای ناخوشایند و احتمال وقوع خشکسالیهای طولانیتر و شدیدتر، زنگ خطر را برای مدیریت بحران آب به صدا درآورده است.
به گزارش آتیهآنلاین، احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، با تأکید بر اینکه تهران بیش از توان اقلیمی خود بارگذاری شده است، خواستار بازنگری جدی در سیاستهای توسعه شهری و مدیریت منابع آب شده است.
یکی از کلیدیترین نکات مطرح شده توسط وظیفه در گفتوگو با ایسنا، توقف توسعه افقی و ایجاد مناطق مسکونی جدید در تهران و استان البرز است. او معتقد است که بارگذاری جمعیت در کلانشهرها، بهویژه در دو دهه اخیر، فاقد برنامهریزی منطقی بوده و جمعیت بیش از حد توان اقلیمی مناطق، منابع حیاتی مانند آب را تحت فشار قرار داده است. این وضعیت، علاوه بر تهران، گریبانگیر شهرهایی چون اصفهان و مشهد نیز شده است. وظیفه به ویژه بر جانمایی صنایع آببر در این مناطق تأکید کرده و آن را یکی از عوامل تشدید کننده بحران میداند.
فناوری، راهحل آینده؛ از هوش مصنوعی تا شیرآلات کممصرف
در مواجهه با این چالشها، سازمان هواشناسی دو رویکرد اصلی را پیشنهاد میدهد: اصلاح سیاستهای توسعه و بهرهگیری از فناوریهای نوین. وظیفه بر ضرورت استفاده از هوش مصنوعی در توزیع آب و مدیریت مصرف تأکید میکند. این فناوریها میتوانند با شناسایی مشترکان پرمصرف و ارائه راهکارهای بهینهسازی، به توسعه فرهنگ صرفهجویی و کاهش مصرف آب کمک کنند. همچنین، استفاده از تجهیزات کممصرف مانند شیرآلات نوین و کولرهای آبی با بازدهی بالاتر، گامی مهم در جهت مدیریت تقاضا محسوب میشود.
کنترل مصرف؛ اهرمی فوری برای مهار بحران
با وجود تمام این راهکارها، وظیفه تأکید میکند که کنترل مصرف، بهویژه کاهش ۱۰ درصدی مصرف آب در سطح خانوار، میتواند در کوتاهمدت تأثیر شگرفی داشته باشد. او با اشاره به اینکه سرانه مصرف آب در ایران نسبت به بسیاری از کشورها بالاتر است، بیان میکند که با تغییر عادات روزمره مانند کاهش زمان دوش گرفتن یا تعداد دفعات استحمام، میتوان به این هدف دست یافت. این اقدام، هرچند ساده به نظر میرسد، اما در شرایط کمبود آب، میتواند تفاوت بزرگی ایجاد کند و بازه زمانی تابآوری شهر را در برابر خشکسالیهای احتمالی آینده افزایش دهد.
آیندهای در خطر؛ سفرههای زیرزمینی در حال تخلیه
نگرانی اصلی کارشناسان، خالی شدن تدریجی سفرههای آب زیرزمینی است. در سالهای خشکسالی، کمبود بارشها از طریق برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی جبران شده است. این روند، نه تنها باعث فرونشست شدید دشتها در سراسر کشور شده، بلکه آینده تأمین آب را در بلندمدت با مخاطرات جدی روبرو کرده است. وظیفه به پیشروی ساختوسازها، بهویژه در مناطق خوشنشین کوهپایههای شمیرانات و شمال تهران، اشاره کرده و آن را عامل انحراف آب از مسیرهای اصلی و تشدید کننده بحران میداند.
ضرورت تابآوری و سیاستهای جامع
با توجه به تغییرات اقلیمی و احتمال افزایش شدت و طول دورههای خشکسالی، سازمان هواشناسی بر لزوم اتخاذ سیاستهای جامع و چندوجهی تأکید دارد. این سیاستها باید شامل راهکارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشند و با در نظر گرفتن خواست مردم و مشارکت گروههای هدف، به سمت ایجاد خانوادهای پایدار و جامعهای تابآور در برابر بحران آب حرکت کنند. در نهایت، آنچه مسلم است، ضرورت تغییر نگرش و رویکرد ما نسبت به یکی از حیاتیترین منابع سیاره زمین، یعنی آب، است.
