اشتراک عادلانه‌تر واکسن‌ها در همه‌گیری بعدی، جان ۳ میلیون نفر را نجات می‌دهد

بر اساس یک پژوهش جدید، اگر کشورها در همه‌گیری بعدی واکسن‌ها را به شیوه‌ای کمتر خودمحورانه و عادلانه‌تر میان یکدیگر تقسیم کنند، می‌توان جان حدود ۲.۷ میلیون نفر را نجات داد؛ هرچند این رویکرد می‌تواند به افزایش تعداد مرگ‌ها در کشورهای ثروتمند منجر شود.

پژوهشگران با مدل‌سازی یک همه‌گیری فرضی آنفلوآنزا در آینده دریافتند که تسریع در تولید واکسن می‌تواند تعداد مرگ‌ها را از ۵۸.۵ میلیون نفر به ۲۳.۹ میلیون نفر کاهش دهد. اما اگر پس از تولید واکسن، توزیع آن بر اساس اندازه جمعیت کشورها و نه قدرت خرید آنها انجام شود، شمار قربانیان در سطح جهان می‌تواند ۲.۷ میلیون نفر دیگر کاهش یابد.

با این حال، در کشورهای با درآمد بالا، اجرای چنین رویکرد مبتنی بر همبستگی جهانی باعث افزایش مرگ‌ها از ۲.۴ میلیون نفر به ۳.۹ میلیون نفر خواهد شد.

این مدل‌سازی که واکنش احتمالی جهان به یک همه‌گیری آینده آنفلوآنزا را بررسی کرده، بخشی از گزارش جدید کمیسیون NUS-Lancet Prime است. این گزارش تاکید می‌کند که کشورها برای آمادگی در برابر شیوع‌های آینده بیماری‌ها باید رویکردی جامع‌تر و مبتنی بر مشارکت کل جامعه اتخاذ کنند.

«هلن کلارک»، نخست‌وزیر پیشین نیوزیلند و یکی از روسای مشترک این کمیسیون، در این باره گفت: «همکاری و همبستگی، جان نیروهای خط مقدم، از جمله کارکنان حوزه سلامت را نجات می‌دهد، کسانی که می‌توانند به توقف یک همه‌گیری کمک کنند.»

او افزود: «اتخاذ رویکردی عادلانه‌تر به معنای مرگ‌ومیر کمتر در سراسر جهان و فرصت برابرتر برای حفاظت از کسانی است که بیشترین نیاز را دارند. تقویت ظرفیت‌های منطقه‌ای در حوزه پژوهش و تولید هم ضروری خواهد بود تا در همه‌گیری بعدی، واکسن‌ها و درمان‌ها ابتدا به دست کسانی برسد که بیشترین نیاز را دارند.»

این مدل‌سازی همچنین نشان داد افزایش اعتماد عمومی به واکسن‌ها می‌تواند ۱.۹ میلیون مرگ دیگر را کاهش دهد.

این کمیسیون پژوهش‌هایی را در ۲۰ کشور انجام داد و جوامعی را بررسی کرد که در جریان کووید-۱۹ یا بحران‌های دیگر آسیب شدیدی دیده بودند. این گروه‌ها شامل افراد بی‌خانمان در اندونزی، آوارگان داخلی در اتیوپی و خانواده‌هایی در بریتانیا بود که عزیزان خود را در همه‌گیری کووید از دست داده بودند.

به گفته پژوهشگران، این بررسی‌ها نشان داد ضعف‌های ساختاری باعث می‌شود برخی جوامع با خطر بیشتری از بیماری، مرگ، از دست دادن معیشت و کاهش رفاه روبه‌رو شوند.

«هلنا لگیدو-کوگلی»، استاد کالج سلطنتی لندن و رئیس مشترک کمیسیون هم گفت: «فردی که در یک آپارتمان شلوغ زندگی می‌کند، نمی‌تواند فاصله‌گذاری اجتماعی انجام دهد؛ فردی که مدارک هویتی ندارد، نمی‌تواند به کمک‌های دولتی دسترسی پیدا کند و فردی که زبان غالب جامعه را نمی‌داند، نمی‌تواند توصیه‌های بهداشتی را درک کند.»

این کمیسیون در سال ۲۰۲۳ توسط دانشگاه ملی سنگاپور و مجله لنست تشکیل شد و شامل ۴۱ متخصص از حوزه‌هایی مانند سلامت، امور مالی، برنامه‌ریزی و جوامع محلی است.

پژوهشگران معتقدند رویکردهای سنتی برای آمادگی در برابر همه‌گیری‌ها بیش از حد به فهرست‌های بررسی فنی، مانند ظرفیت‌های پزشکی و زیرساختی، متکی بوده‌اند و کمتر بررسی کرده‌اند که آیا منابع واقعا به همه افرادی می‌رسد که به حفاظت نیاز دارندیا نه.

این گزارش مجموعه‌ای از پیشنهادها برای اقدام ارائه می‌کند؛ از جمله اینکه دولت‌ها مشارکت جوامع محلی را در برنامه‌ریزی‌های مقابله با همه‌گیری‌ها نهادینه کنند، مسئولیت حفاظت از مردم را بپذیرند و درباره اجرای آن پاسخگو باشند.

این پیشنهادها پیش از نشست سطح بالای سازمان ملل درباره آمادگی برای همه‌گیری‌ها در نیویورک منتشر شده است.

به گفته «گیتینجی گیتاهی»، مدیرعامل جهانی سازمان «آمرف هلث آفریقا»، کشورهای آفریقایی در دوران کووید-۱۹ در صف دریافت واکسن‌ها در جایگاه‌های پایانی قرار داشتند و نتایج این مدل‌سازی را «هم قانع‌کننده و هم عمیقا هشداردهنده» توصیف کرد.

او گفت: «برنامه‌هایی که در اتاق‌های کنفرانس در پایتخت‌ها نوشته می‌شوند، اغلب واقعیت‌هایی تعیین‌کننده را نادیده می‌گیرند؛ اطلاعاتی درباره این که آیا مردم می‌توانند قرنطینه شوند، اطلاعات قابل اعتماد دریافت کنند، به خدمات درمانی دسترسی پیدا کنند یا واکسن دریافت کنند.»

گیتاهی تاکید کرد: «اعتماد را نمی‌توان زمانی که شیوع بیماری آغاز شده ایجاد کرد. این اعتماد باید از همین امروز و پیش از بحران بعدی، از طریق نظام‌های سلامتی ساخته شود که به جوامع گوش می‌دهند.»