بر اساس گزارش جدید یونیسف، در یک سال، حدود ۲۰ میلیون کودک ۱۲ تا ۱۷ ساله در ۲۱ کشور، تقریبا یک نفر از هر پنج کودک، دستکم در معرض یکی از انواع استثمار و سوءاستفاده جنسی تسهیلشده با فناوری قرار گرفتهاند.
گزارش «از چشم کودکان: فناوریهای دیجیتال چگونه زمینهساز سوءاستفاده جنسی از کودکان میشوند» با تلفیق روایتها و شهادت کودکان با یکی از گستردهترین مجموعه دادههای پیمایشی موجود درباره این موضوع، نسبت به گسترش سوءاستفاده و استثمار جنسی از کودکان هشدار میدهد؛ سوءاستفادهای که فناوری هم در محیط آنلاین و هم در محیط واقعی، امکان وقوع یا تشدید آن را فراهم کرده است.
برآوردهای این گزارش نشان میدهد بیش از ۱۵ میلیون کودک در معرض محتوای جنسی ناخواسته قرار گرفتهاند، ۹ میلیون کودک برخلاف میل خود با درخواست برای مشارکت در گفتوگوهای جنسی یا ارسال تصاویر جنسی مواجه شدهاند و تصاویر جنسی ۴ میلیون کودک بدون رضایت آنها منتشر شده است. با این حال، به دلیل گزارشنکردن موارد سوءاستفاده از سوی بسیاری از کودکان، احتمالا ابعاد واقعی این مشکل بسیار گستردهتر از این ارقام است.
«کاترین راسل»، مدیر اجرایی یونیسف، در این باره گفت: «این گزارش واقعیتی دردناک را آشکار میکند. بیش از ۲۰ میلیون کودک در کشورهای مورد مطالعه در معرض محتوای صریح جنسی ناخواسته یا استثمار آنلاین قرار گرفتهاند؛ اغلب در همان فضاهای دیجیتالیای که در آنها درس میخوانند، بازی میکنند و با دوستانشان ارتباط دارند. این تجربهها فشار عمیق عاطفی و روانی ایجاد میکنند. بسیاری از کودکان در سکوت رنج میبرند، زیرا نمیدانند برای دریافت کمک باید به کجا مراجعه کنند. ما نمیتوانیم چشم بر این مسئله ببندیم.»
بر اساس یافتههای گزارش، نزدیک به ۶۰ درصد موارد در پلتفرمهای شبکههای اجتماعی، از جمله فیسبوک، اینستاگرام، اسنپچت، تیکتاک و واتساپ رخ داده است. ۱۴ درصد موارد هم در بازیهای آنلاین اتفاق افتاده و در این موارد، ویژگیها، امکانات و طراحی این پلتفرمها برای سوءاستفاده از اعتماد کودکان به کار گرفته شده است.
در مونتهنگرو، بیش از ۸۰ درصد موارد گزارششده با پلتفرمهای شبکههای اجتماعی ارتباط داشتند و در کلمبیا هم شبکههای اجتماعی در بیش از نیمی از موارد نقش داشتند.
در کشورهای مورد بررسی، در ۵۷ درصد موارد، فرد سوءاستفادهگر کسی بود که کودک از قبل او را میشناخت؛ از جمله همسالان، شریک عاطفی، دوستان یا اعضای خانواده. این یافته، این تصور رایج را به چالش میکشد که سوءاستفاده آنلاین عمدتا از سوی افراد غریبه انجام میشود.
در عین حال، ۳۸ درصد کودکان، فرد سوءاستفادهگر را نخستین بار در فضای آنلاین ملاقات کرده بودند. شواهد نشان میدهد که در چنین مواردی، ابزارهایی مانند حسابهای جعلی و قابلیت ارسال پیام خصوصی میتوانند زمینه را برای سوءاستفاده فراهم کنند.
استثمار و سوءاستفاده جنسی از کودکان که با فناوری تسهیل میشود، میتواند تاثیری عمیق بر سلامت عاطفی کودکان، احساس امنیت آنها و اعتمادشان به دیگران داشته باشد. در مصاحبههای پژوهشی، کودکانی که چنین تجربههایی را پشت سر گذاشته بودند، اغلب از ترس، شرم، سردرگمی و انزوا سخن میگفتند و بسیاری از آنها برای درک آنچه بر سرشان آمده بود یا پیدا کردن راهی برای دریافت کمک، با مشکل مواجه بودند.
دختر جوانی از جمهوری دومینیکن، پس از آنکه تصاویر خصوصی او در ۱۴سالگی بدون رضایتش منتشر شد، گفت: «نمیدانستم چطور باید واکنش نشان بدهم... کمی شوکه شده بودم.»
یکی دیگر از شرکتکنندگان در پژوهش که تجربهای مشابه داشت، درباره احساس خود گفت که احساس میکرده «مورد استفادهترین، کثیفترین و بدترین آدم دنیا» شده است.
بر اساس تحلیل این گزارش، کودکانی که در معرض استثمار و سوءاستفاده جنسی تسهیلشده با فناوری قرار گرفته بودند، چهار برابر بیشتر از سایر کودکان احتمال داشت افکار یا رفتارهای مرتبط با خودکشی و خودآزاری را گزارش کنند. آنها همچنین سطوح بهمراتب بالاتری از اضطراب را گزارش کردند.
برای نمونه، در مکزیک و مقدونیه شمالی، خطر افکار یا رفتارهای مرتبط با خودکشی در میان کودکانی که چنین سوءاستفادهای را تجربه کرده بودند، بیش از هشت برابر بیشتر بود. در پاکستان هم خطر خودآزاری در میان این کودکان بیش از هفت برابر گزارش شد.
بیش از ۴۰ درصد موارد سوءاستفاده تسهیلشده با فناوری هرگز با هیچکس در میان گذاشته نشد. در مقابل، کمتر از یک درصد موارد به مقامهای مسئول، از جمله پلیس، مددکاران اجتماعی یا خطوط کمکرسانی گزارش شده بود.
در سطح جهانی، رایجترین دلیل سکوت کودکان این بود که نمیدانستند برای دریافت کمک باید به کجا مراجعه کنند یا ماجرا را با چه کسی در میان بگذارند. در برخی کشورهای مورد بررسی، میزان گزارشنکردن حتی بالاتر بود؛ از جمله در ارمنستان که در بیش از نیمی از موارد، کودک ماجرا را با هیچکس در میان نگذاشته بود.
یافتههای گزارش بر ضرورت فوری اقدام دولتها، شرکتهای فناوری و دیگر ذینفعان برای حفاظت بهتر از کودکان در عصر دیجیتال تاکید میکند. یونیسف خواستار اقدام فوری در چند زمینه شده است که عبارتند از:
ایمنتر کردن پلتفرمهای دیجیتال از مرحله طراحی: با تقویت حفاظت از حریم خصوصی کودکان، محدود کردن تماسهای ناخواسته بزرگسالان با آنها، ایجاد سیستمهای پیشنهاددهی ایمنتر و بهبود سازوکارهای شناسایی و گزارش سوءاستفاده.
تقویت قوانین، مقررات و سازوکارهای پاسخگویی: دولتها باید ابزارها و سازوکارهای اجرایی لازم را برای مقابله با اشکال در حال تحول سوءاستفاده در اختیار داشته باشند؛ از جمله اخاذی جنسی و محتوای جنسیِ سوءاستفادهگرانه تولیدشده با هوش مصنوعی.
ایجاد نظامهای قابل اعتماد برای گزارشدهی و حمایت: از طریق سرمایهگذاری در نظامهای حمایت از کودکان، خدمات سلامت، عدالت و خدمات اجتماعی.
انتقال بار مسئولیت حفاظت از کودکان به بزرگسالان و نهادها: خانوادهها، مدارس و جوامع باید هنگام افشای تجربه سوءاستفاده از سوی کودک، با حمایت و کمک به او واکنش نشان دهند و کودک را برای دریافت ایمن کمک همراهی کنند، نه اینکه مسئولیت حفاظت از خود را بر دوش کودک بگذارند.
کاهش آسیبپذیریهای اقتصادی مورد سوءاستفاده عاملان خشونت: از طریق تقویت حمایت از خانوادهها و گسترش فرصتهای آموزشی و اشتغال برای کودکان و جوانان.
مقابله با هنجارهای اجتماعی و جنسیتی: باید با هنجارهایی مقابله شود که جنسیسازی دختران را عادی جلوه میدهند و قربانیان خشونت جنسی را مورد انگ و سرزنش قرار میدهند.
راسل معتقد است: «همه ما، از جمله دولتها و شرکتهای فناوری، باید برای حفاظت از کودکان در فضای آنلاین کار بیشتری انجام دهیم.»
منبع: unicef.org
