دمای اقیانوسهای جهان به بالاترین سطح ثبتشده رسیده است؛ دادههای جدید نشان میدهد در حالی که تغییر اقلیم ناشی از فعالیتهای انسانی در حال گرمتر کردن آبهای جهان است، پدیده آبوهوایی النینو هم به افزایش دما کمک میکند.
بر اساس دادههای سرویس تغییر اقلیم کوپرنیک اتحادیه اروپا، میانگین دمای سطح آب اقیانوسهای جهان، بهجز مناطق قطبی، روز شنبه به ۲۱.۱ درجه سانتیگراد رسید.
این رقم اندکی بالاتر از رکورد قبلی ۲۱.۰۹ درجه سانتیگراد است که در سه روز جداگانه در مارس ۲۰۲۴ ثبت شده بود و برای این زمان از سال هم بسیار بالاتر از میانگین معمول محسوب میشود.
گرمتر شدن اقیانوسها پیامدهای گستردهای دارد؛ از تشدید پدیدههای آبوهوایی شدید گرفته تا افزایش سطح آب دریاها و آسیب به حیات دریایی.
دکتر «سامانتا بورگس»، معاون مدیر سرویس کوپرنیک، گفت: «این رکورد نشانه روشن دیگری از اقیانوسی است که تحت فشار فزاینده قرار دارد.»
او افزود: «النینو گرما را به این سامانه اضافه میکند، اما این اتفاق در شرایطی رخ میدهد که دههها گرمایش ناشی از فعالیتهای انسانی از پیش وجود داشته است.»
این دادهها بر اساس اندازهگیری دمای آب در عمق ۱۰ متری سطح دریا تهیه شده است. اطلاعات مربوط به دمای اقیانوسها از طریق شناورها، کشتیها و ماهوارهها جمعآوری و برای ایجاد یک برآورد جهانی ترکیب شدهاند.
اگرچه اختلاف میان رکورد فعلی و رکوردهای پیشین بسیار اندک است و هر برآورد جهانی با میزان مشخصی از عدم قطعیت همراه است، دانشمندان میگویند زمان ثبت این رکورد اهمیت ویژهای دارد.
دمای متوسط جهانی اقیانوسها معمولا در ماههای مارس یا آوریل به اوج سالانه خود میرسد؛ یعنی پایان تابستان در نیمکره جنوبی، نه در ماه اوت.
از آنجا که نیمکره جنوبی سطح اقیانوسی بیشتری نسبت به نیمکره شمالی دارد، تاثیر بیشتری بر میانگین دمای آبهای جهان میگذارد.
نگرانی اصلی دانشمندان این است که اقیانوسها در شرایطی به این دمای بالا رسیدهاند که پدیده طبیعی النینو هنوز به اوج مورد انتظار خود نرسیده است.
النینو باعث انتقال آبهای گرمتر به سطح اقیانوس در بخش شرقی و مرکزی مناطق گرمسیری اقیانوس آرام میشود. گرم شدن چنین منطقه وسیعی از آبهای جهان معمولا باعث افزایش میانگین دمای جهانی هم میشود.
پیشبینی میشود النینو تا حوالی کریسمس همچنان تقویت شود و برخی دانشمندان هشدار دادهاند که این پدیده میتواند یکی از قویترین نمونههای ثبتشده در چند قرن اخیر باشد.
این روند ممکن است باعث افزایش بیشتر دمای اقیانوسها شود.
دکتر «جرمی گریست»، پژوهشگر ارشد مرکز ملی اقیانوسشناسی در ساوتهمپتون میگوید: «اینکه ما همین حالا رکوردهای دمایی را میشکنیم، نشانهای اولیه از قدرت گرفتن النینو است. اگر همه عوامل دیگر ثابت بمانند، انتظار میرود رکورد دمای اقیانوسها بار دیگر در مارس یا آوریل ۲۰۲۷ شکسته شود.»
گرمای غیرعادی تنها محدود به مناطق تحت تاثیر مستقیم النینو در اقیانوس آرام نیست. آبهای اطراف بریتانیا و اروپا هم دمای بسیار بالایی را تجربه میکنند.
به گفته پروفسور «تیم اسمیت»، مدیر علوم آزمایشگاه دریایی پلیموث، بخش غربی کانال مانش بیش از سه سال تقریبا بهطور مداوم در شرایط موج گرمای دریایی قرار داشته و این وضعیت در ماه ژوئیه با دمایی حدود ۷ درجه سانتیگراد بالاتر از حد معمول به اوج رسیده است. او این وضعیت را «بیسابقه» توصیف کرد.
دانشمندان میگویند گستردگی گرمای آبهای جهان نشانهای روشن از تاثیر فزاینده تغییر اقلیم ناشی از فعالیت انسان بر اقیانوسهاست.
اقیانوسها بیش از ۹۰ درصد گرمای اضافی بهدامافتاده در اثر انتشار گازهای گلخانهای ناشی از فعالیتهای انسانی، بهویژه سوختهای فسیلی را جذب میکنند. اسمیت میگوید: «آخرین دادههای کوپرنیک روند نگرانکننده افزایش دمای اقیانوسها را تایید میکند.»
گرمتر شدن آبهای اقیانوس میتواند به تشدید رویدادهای آبوهوایی شدید کمک کند. آب گرمتر انرژی و رطوبت بیشتری در اختیار طوفانها قرار میدهد و در برخی مناطق ساحلی با کاهش اثر خنککننده نسیم دریایی، موجهای گرمایی خشکی را تشدید میکند.
همچنین آب گرمتر فضای بیشتری اشغال میکند و باعث افزایش سطح آب دریاها میشود؛ موضوعی که خطر سیلابهای ساحلی را افزایش میدهد.
افزایش شدید دمای آب اقیانوسها همچنین میتواند زیستگاههای دریایی، از جمله صخرههای مرجانی را بهشدت آسیبپذیر کند.
بورگس هشدار داد افزایش فراوانی موجهای گرمای دریایی، فشار بیشتری بر اکوسیستمهای دریایی و جوامعی که به آنها وابسته هستند وارد میکند.
منبع: BBC
